Cách phân loại này giúp cho doanh nghiệp thấy đợc mức độ sử dụng có
hiệu quả các TSCĐ của doanh nghiệp nh thế nào, từ đó có biện pháp nâng cao
hiệu quả sử dụng chúng.
-Theo nguồn hình thành.
Theo cách phân loại này TSCĐ bao gồm những loại TSCĐ sau: tacd
hình thành từ nguồn vốn ngân sách nhà nớc cấp , TSCĐ hình thành từ nguồn tự
bổ sung, TSCĐ hình thành từ nguồn vốn vay và TSCĐ hình thành từ liên
doanh liên kết.
Theo cách phân loại này giúp doanh nghiệp biết đợc nguồn hình thành
TSCĐ để có phơng hớng trích và sử dụng khấu hao TSCĐ một cách hợp lý.
Đông thời xác định tỉ trọng của từng loại nguồn vốn trong tổng số vốn kinh
doanh để có biện pháp khai thác và sử dụng các nguồn vốn đáp ứng nhu cầu
sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp .
Mỗi cách phân loại trên đều cho phép đánh giá, xem xét cơ cấu TSCĐ
của doanh nghiệp theo các tiêu thức khác nhau.Việc phân loại và phân tích
tình hình kết cấu TSCĐ là một việc làm cần thiết giúp doanh nghiệp chủ động
điều chỉnh kết cấu TSCĐ sao cho có lợi nhất cho việc nâng cao hiệu quả sử
dụng vốn cố định của doanh nghiệp.
1.1.1.2 .Vốn cố định của doanh nghiệp.
Trong điều kiện nền kinh tế thị trờng, việc mua sắm, xây dựng hay lắp
đặt các TSCĐ của doanh nghiệp đều phải thanh toán, chi trả bằng tiền. Số vốn
đầu t, lắp dặt hay xây dựng TSCĐ hữu hình và TSCĐ vô hình đợc gọi là số vốn
cố định của doanh nghiệp. Đó là vốn đầu t ứng trớc vì số vốn này nếu đợc sử
dụng có hiệu quả sẽ không mất đi, doanh nghiệp sẽ thu hồi đợc vốn sau khi đã
tiêu thụ các sản phẩm, hàng hoá hay dịch vụ của mình.
Là số vốn ứng trớc để mua sắm, xây dựng các TSCĐ nên quy mô của
vốn cố định( VCĐ ) nhiều hay ít sẽ quyết định đến quy mô của TSCĐ, ảnh h-
ởng đến trình độ trang bị kỹ thuật, công nghệ, năng lực sản xuất kinh doanh
5
của doanh nghiệp. Song ngợc lại những đặc điểm kinh tế của TSCĐ trong quá
trình sử dụng lại có ảnh hởng rất lớn và chi phối đặc điểm luân chuyển và tuần
hoàn vốn của doanh nghiệp ng sau:
Một là: Vốn cố định tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuất sản phẩm, điều
này là do đặc điểm của TSCĐ đợc sử dụng lâu dài trong nhiều chu kỳ sản xuất
kinh doanh.
Hai là : Vốn cố định đợc luân chuyển dần dần từng phần trong các chu
kỳ sản xuất. Khi tham gia và nhiều chu kỳ sản xuất một bộ phận vốn cố định
đợc luân chuyển và cấu thành chi phí sản xuất sản phẩm (dới hình thức khấu
hao) tơng ứng với phần giá trị hao mòn của TSCĐ.
Ba là: Sau nhiều chu kỳ sản xuất, vốn cố định mới hoàn thành một vòng
luân chuyển.
Từ những đặc điểm trên của vốn cố định đòi hỏi việc quản lý vốn cố
định phải luôn gắn liền với việc quản lý hình thái và hiện vật của TSCĐ trong
doanh nghiệp.
Từ những phân tích trên có thể đa ra khái niệm về vốn cố định nh sau:
Vốn cố định của doanh nghiệp là một bộ phận của vốn đầu t ứng
trớc về TSCĐ mà đặc điểm của nó là luân chuyển dần dần từng phần
trong nhiều chu kỳ sản xuất và hoàn thành một vòng luân chuyển khi
TSCĐ hết thời gian sử dụng .
Việc nghiên cứu về TSCĐ và vốn cố định của doanh nghiệp la cơ sở cho
việc xem xét, quản lý sản xuất. Đồng thời, nó là cơ sở cho việc tổ chức huy
động vốn của doanh nghiệp.
1.2. Sự cần thiết, phơng hớng và biện pháp nâng cao hiệu quả sử
dụng vốn cố định ở doanh nghiệp.
1.2.1. Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả sử dụng vốn cố định của
doanh nghiệp.
6
Việc nâng cao hiệu quả sử dụng vốn cố định ở doanh nghiệp trong hoạt
động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp là một vấn đề vô cùng quan
trọng và cần thiết. Điều đó xuất phát từ những lý do chủ yếu sau:
- Xuất phát từ mục đích kinh doanh của doanh nghiệp :Đối với bất kỳ
doanh nghiệp nào khi tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh đều vì mục
tiêu lợi nhuận. Lợi nhuận là chỉ tiêu đánh giá
nguồn tích luỹ để tái sản xuất của doanh nghiệp, lợi nhuận tác động nên hầu
hết các mặt hoạt động của doanh nghiệp .Do đó, việc thực hiện mục tiêu lợi
nhuận sẽ đảm bảo cho tình hình tài chính của doanh nghiệp luôn luôn ổn
định.Để đạt đợc mục tiêu đó đòi hỏi doanh nghiệp phải có các giải pháp nhằm
nâng cao hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh nói chung và vốn cố định nói
riêng. Có nh vậy, doanh nghiệp mới đạt đợc mục tiêu lợi nhuận của mình đồng
thời thúc đẩy doanh nghiệp phát triển.
- Xuất phát từ yêu cầu hạch toán kinh doanh đầy đủ của doanh nghiệp
trong điều kiện chuyển sang nền kinh tế thị trờng: Từ khi chuyển sang nên
kinh tế thị trờng, bất kỳ một doanh nghiệp nào khi tiến hành hoạt động sản
xuất kinh doanh cũng phải tuân theo nguyên tắc hạch toán kinh doanh. Yêu
cầu của nguyên tắc hạch toán kinh doanh là: Kinh doanh phải lấy thu bù chi và
phải có lợi nhuận. Nếu không đạt đợc yêu cầu này các doanh nghiệp sẽ có
nguy cơ phá sản. Chính vì vậy, các doanh nghiệp phải luôn có những biện
pháp để bảo toàn vốn và nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh
nghiệp để khẳng định vị trí của mình trên thị trờng.Để có thể nâng cao hiệu
quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp thì một trong những giải pháp chủ
yếu để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh nói chung và vốn cố định
nói riêng.
- Xuất phát từ vị trí, vai trò của vốn cố định của doanh nghiệp trong hoạt
động sản xuất kinh doanh: Nh đã trình bày ở phần trớc về TSCĐ của doanh
nghiệp, nó có vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực sản xuất của
7
doanh nghiệp, nó góp phần giảm chi phí về tiêu hao nguyên vật liệu, nâng cao
chất lợng sản phẩm.Việc nâng cao năng lực sản xuất của TSCĐ sẽ góp phần
làm cho hiệu quả sử dụng vốn cố định nâng lên. Khi hiệu quả sử dụng vốn cố
định tăng lên dẫn đến hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh của doanh nghiệp
cũng tăng lên.
Xuất phát từ những yêu cầu trên chúng ta thấy việc nâng cao hiệu quả
sử dụng vốn cố định trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp là
cần thiết vì nó có ảnh hởng tới sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp.Việc
nâng cao hiệu quả sử dụng vốn cố định của doanh nghiệp cần đảm bảo những
yêu cầu cơ bản sau:
Quản lý và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn cố định phải bảo toàn đợc cả
về mặt giá trị và hiện vật cua tài sản, tức là phải đảm bảo các TSCĐ của doanh
nghiệp không h hỏng trớc thời hạn sử dụng, phải có kế hoạch sửa chữa kịp thời
những TSCĐ khi chúng bị h hỏng.
Cần có kế hoạch khấu hao đúng, chấp hành tốt việc trich lập quỹ khấu
hao đúng mục đích nhằm đảm bảo cho quá trình tái sản xuất TSCĐ đợc kịp
thời phục vụ cho quá trình sản xuất kinh doanh. Đồng thời cần thanh lý những
TSCĐ không cần dùng nhằm tránh tình trạng ứ đọng vốn, có kế hoạch bảo
quản sửa chữa máy móc thiết bị và đổi mới quy trình công nghệ.
Quản lý tốt TSCĐ từ khâu mua sắm đến khâu sử dụng. Về khâu mua
sắm cần chú ý đến tiến bộ khoa học kĩ thuật để tránh mua phải những TSCĐ
lạc hậu và không phù hợp với yêu cầu sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
1.2.2. Phơng hớng và biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn cố
định của doanh nghiệp.
1.2.2.1. Hiệu quả sử dụng vốn cố định.
Trong các doanh nghiệp vốn cố định là một bộ phận quan trọng của vốn
sản xuất. Quy mô của vốn cố định và trình độ quản lý sử dụng nó là nhân tố
ảnh hởng đến trình độ trang bị kĩ thuật của doanh nghiệp. Do ở vị trí then chốt
8
và đặc điểm vận động của nó lại tuân theo một quy luật riêng, nên việc quản lý
vốn cố định đợc coi là một vấn đề vô cùng quan trọng của công tác quản trị tài
chính
Nh đã trình bày ở trên, vốn cố định tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuất
mới hoàn thành một vòng luân chuyển. Do vậy, vấn đề đặt ra với các nhà quản
trị tài chính doanh nghiệp là làm nh thế nào để sử dụng vốn cố định có hiệu quả
nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp mình.
Hiệu quả sử dụng vốn cố định trong các doanh nghiệp đợc biểu thị qua
kết quả đạt đợc trong các quá trình sản xuất với chi phí mà doanh nghiệp đã bỏ
ra, trong đó kết quả sản xuất kinh doanh phải bao gồm cả mặt kinh tế và xã hội.
Hiệu quả kinh tế đợc biểu thị bằng các chỉ tiêu giá trị và hiện vật phản ánh kết
quả kinh doanh trong một thời kỳ. Hiệu quả xã hội đợc biểu thị qua các mặt về
đời sống xã hội và an ninh quốc phòng
Do vậy, có thể nói rằng hiệu quả sử dụng vốn cố định là mối quan hệ
giữa kết quả đạt đợc trong quá trình khai thác và sử dụng vốn cố định vào sản
xuất với số vốn đã sử dụng để đạt đợc hiệu quả nh trên.
Chính vì vây, bất kỳ một doanh nghiệp nào khi tiến hành hoạt động sản
xuất kinh doanh điều đầu tiên mà họ quan tâm đến là làm thế nào để đạt đợc
hiệu quả cao cho đồng vốn mà họ bỏ ra để đầu t. Để đánh giá hiệu quả sử dụng
vốn cố định trong các doanh nghiệp, ngời ta thờng dùng các chỉ tiêu sau:
-Tỷ suất sinh lời vốn cố định : Là tỷ số sinh lời hoặc lợi nhuận ròng ( lợi
nhuận sau khi đã trừ thuế thu nhập doanh nghiệp ) trong kỳ so với số d VCĐ
bình quân.
Lợi nhuận (hoặc lợi nhuận ròng ) trong kỳ
Tỷ suất sinh lời =
VCĐ Vốn cố định bình quân trong kỳ
Trong đó vốn cố định bình quân đợc tính nh sau:
9
VCĐ đầu kỳ +VCĐ cuối kỳ
Vốn cố định bình quân =
trong kỳ 2
Chỉ tiêu này phản ánh cứ một đồng vốn cố định bình quân bỏ ra trong
kỳ sẽ tạo ra bao nhiêu đồng lợi nhuận. Đây là chỉ tiêu quan trọng để đánh giá
chất lợng và hiệu quả của việc đầu t cũng nh chất lợng sử dụng vốn cố định
của doanh nghiệp một cách đầy đủ, chính xác hơn kết quả sử dụng vốn cố định
giữa các thời kỳ cần xét đến hiệu quả sử dụng TSCĐ :
Lợi nhuận ( lợi nhuận ròng ) trong kỳ
Hiệu quả sử dụng =
TSCĐ Nguyên giá TSCĐ bình quân trong kỳ
- Hiệu suất sử dụng vốn cố định : Chỉ tiêu này phản ánh một đồng vốn
cố định có thể tạo ra bao nhiêu đồng doanh thu ( hoặc doanh thu thuần) trong
kỳ. Nó đợc xác định nh sau:
Doanh thu( doanh thu thuần ) trong kỳ
Hiệu suất sử dụng =
VCĐ Số vốn cố định bình quân trong kỳ
Để đánh giá đúng mức kết quả quản lý của từng thời kỳ, chỉ tiêu hiệu
suất sử dụng vốn cố định phải đợc xem xét trong mối quan hệ với chỉ tiêu hiệu
suất sử dụng TSCĐ :
Doanh thu( doanh thu thuần) trong kỳ
Hiệu suất sử dụng =
TSCĐ Nguyên giá TSCĐ bình quân trong kỳ
10
- Chỉ tiêu hàm lợng vốn cố định: Là đại lợng nghịch đảo của chỉ tiêu
hiệu suất sử dụng vốn cố định. Nó phản ánh để tạo ra một đồng doanh thu
( doanh thu thuần ) doanh nghiệp phải bỏ ra bao nhiêu đồng vốn cố định, nó đ-
ợc xác định bởi công thức:
Số vốn cố định bình quân trong kỳ
Hàm lợng VCĐ =
Doanh thu (doanh thu thuần) trong kỳ
Ngoài các chỉ tiêu tổng hợp trên ngời ta sử dụng một số chỉ tiêu khác để
phân tích :
Số tiền khấu hao luỹ kế
Hệ số hao mòn =
TSCĐ Nguyên giá TSCĐ ở thời điểm đánh giá
Hệ số trang bị TSCĐ cho một công nhân trực tiếp sản xuất: Chỉ tiêu này
phản ánh giá trị TSCĐ đợc trang bị cho một công nhân trực tiếp sản xuất .
Nguyên giá TSCĐ bình quân trong kỳ
Hệ số trang bị =
TSCĐ Số công nhân trực tiếp sản xuất
Từ những trình bày ở trên ta có thể rút ra nhận xét :
Nâng cao hiệu quả sử dụng vốn cố định là việc khai thác hết công suất
tối đa khả năng hiện có của doanh nghiệp, phát huy hết công suất của máy
móc thiết bị, tận dụng tối đa giờ máy .Từ đó tạo ra nhiều sản phẩm, tăng lợi
nhuận cho doanh nghiệp làm cho hiệu quả thu đợc trên một đồng vốn ngày
càng tăng. Do đó, các doanh nghiệp phải nắm vững tình hình sử dụng vốn cố
định của doanh nghiệp mình để có các biện pháp thích hợp để nâng cao hiệu
quả sử dụng vốn cố định của doanh nghiệp.
11
1.2.2.2. Phơng hớng và biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng
vốn cố định ở doanh nghiệp.
- Lựa chọn đúng đắn phơng án đầu t xây dựng và mua sắm TSCĐ :
Đây là công việc hết sức quan trọng vì nó ảnh hởng trực tiếp đến hiệu
quả sử dụng vốn cố định của doanh nghiệp.
Trớc hết, muốn đầu t mua sắm, xây dựng TSCĐ thìdoanh nghiệp phải
điều tra nghiên cứu thị trờng,xem xét phân tích và nắm bắt khả năng tiêu thụ
sản phẩm của thị trờng ,xem xét, phân tích và nắm bắt nhu cầu thị hiếu của ng-
ời tiêu dùng, điều kiện cung cấp vật t và khả năng tận dụng thời gian và công
suất của TSCĐ.Trên cơ sở đó, doanh nghiệp sẽ đi đến quyết định đầu t vào loại
TSCĐ nào cho hợp lý và lựa chọn đối tác đầu t. Tuy nhiên, các doanh nghiệp
chỉ tiến hành đầu t, mua sắm TSCĐ khi thực sự cần thiết bởi nh vậy sẽ giảm
bớt đợc TSCĐ dự trữ (vốn cố định ) cũng có nghĩa là tránh đợc tình trạng ứ
đọng vốn trong sản xuất, hơn nữa do sự tiến bộ của khoa học kĩ thuật hiện nay.
Do đó quá trình đầu t mua sắm TSCĐ phải phù hợp với sự tiến bộ của khoa
học kĩ thuật và yêu cầu sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Mỗi doanh nghiệp trớc khi thực hiện quá trình đầu t, mua sắm TSCĐ
đều phải căn cứ vàp thực trạng hiện có của doanh nghiệp mình, phải tính toán
sắp xếp các loại TSCĐ hteo yêu cầu sản xuất chính, lập tỷ lệ cần thiết giữa
phần TSCĐ theo công dụng, lập tỷ lệ phân phối theo yêu cầu công nghệ các
loại TSCĐ giữa khâu sản xuất chính với sản xuất phụ trợ.
Việc đầu t, mua sắm TSCĐ phải đợc tiến hành theo xu hớng : TSCĐ
dùng trong hoạt động sản xuất kinh doanh đóng vai trò chủ đạo, chiếm tỷ
trọng ngày càng cao, TSCĐ dùng ngoài hoạt động sản xuất kinh doanh có xu
thế giảm. Căn cứ vào việc xác định tỷ lệ hợp lý giữa các loại TSCĐ, các khâu
trong quy trình công nghệ trên tổng số TSCĐ hiện có trong doanh nghiệp để
lập kế hoạch đầu t và điều chỉnh cơ cấu đầu t theo hớng đồng bộ hoá thiết bị
sẵn có, cải tạo máy móc thiết bị cũ, thải những TSCĐ mà chi phí sửa chữa
12
phục hồi tài sản lớn hơn chi phí mua sắm mới. Đồng thời có kế hoạch đầu t,
mua sắm, thay thế từng phần hoặc toàn bộ TSCĐ. Xác định TSCĐ không cần
dùng để thanh lý nhợng bán.
- Tổ chức quản lý và huy động tối đa TSCĐ vào hoạt động sảnxuất.
Sau khi đã lựa chọn đúng đắn phơng án đầu t, mua sắm TSCĐ và thực
hiện quá trình đầu t, mua sắm thì đây là bớc công việc hết sức quan trọng nà
có tính thực tế cao , nó liên quan trực tiếp đến vấn đề hiệu quả sử dụng TSCĐ.
Để làm đợc điều này, các doanh nghiệp cần phải thực hiện các bớc công việc
sau đây:
Một là : Phải bố trí dây chuyền sản xuất hợp lý, khai thác tối đa công
suất thiết kế và nâng cao hiệu suất của máy móc thiết bị, sử dụng triệt để diện
tích sản xuất, bảo đảm mức chi khấu hao phù hợp với giá thành sản phẩm.
Hai là : Cần xử lý nhanh các TSCĐ không cần dùng hoặc h hỏng không
sử dụng đợc nữa nhằm tránh lãng phí vốn của doanh nghiệp.
Ba là :Cần tiến hành phân cấp quản lý TSCĐ cho các phân xởng, bộ
phận sản xuất trong doanh nghiệp nhằm nâng cao trách nhiệm vật chất trong
quản lý, chấp hành nội quy, quy chế sử dụng, bảo dỡng sửa chữa TSCĐ và
giảm tối đa thời gian ngừng làm việc để sửa chữa sớm hơn kế hoạch.
Bốn là : Phải thờng xuyên quan tâm đến việc bảo toàn vốn cố định,
quản lý chặt chẽ về mặt hiện vật, không để h hỏng, mất mát TSCĐ. Trớc thời
hạn khấu hao hàng năm phải lập kế hoạch khấu hao theo khung quy định của
nhà nớc và kịp thời điều chỉnh lại giá trị của TSCĐ khi trợt giá để tính đúng,
tính đủ khấu hao và giá thành nhằm bảo toàn vốn cố định của doanh nghiệp.
- Lựa chọn phơng pháp khấu hao và sử dụng quỹ khấu hao một cách
hợp lý.
Trích khấu hao cơ bản là hình thức thu hồi vốn cố định để phục vụ cho
quá trình tái tạo TSCĐ, nhằm đảm bảo cho quá trình sản xuất kinh doanh của
doanh nghiệp thờng xuyên và liên tục và nâng cao hiệu quả đồng vốn bỏ ra.
13
Với sự tiến bộ không ngừng của khoa học kĩ thuật hiện đại, hao mòn vô hình
là một trong những vấn đề đợc tất cả những nhà quản trị tài chính quan tâm .
Vấn đề đặt ra là phải làm sao để tránh đợc hao mòn vô hình, khắc phục đợc
tình trạng TSCĐ phải thanh lý trớc thời hạn sử dụng làm lãng phí vốn, có
nghĩa là phải đẩy nhanh mức độ hoạt động của các TSCĐ để có thể khấu hao
trớc thời hạn và sử dụng chúng một cách hợp lý.
Theo Quyết định 166/1999/ QĐ-BTC ban hành ngày 30/12/1999 (thay
thế quyết định 1062 ngày 14/11/1996 ) của Bộ Tài Chính đã giải quyết đợc
vấn đề cơ bản : cho phép các doanh nghiệp đợc chủ động , linh hoạt trong việc
trích khấu hao TSCĐ theo khung quy định và cho phép các doanh nghiệp đợc
quyền giữ lại quỹ khấu hao để tái đầu t TSCĐ. Quỹ khấu hao luỹ kế trong thời
gian cha đầu t TSCĐ, doanh nghiệp có thể sử dụng linh hoạt quỹ khấu hao trên
nguyên tắc hoàn quỹ.
Căn cứ vào quyết định về việc quản lý trích khấu hao TSCĐ và điều
kiện thực tế sản xuất kinh doanh của mình, các doanh nghiệp cần phải nghiên
cứu và làm tốt công tác khấu hao TSCĐ, tính khấu hao một cách đúng đắn,
chính xác, đồng thời sử dụng quỹ khấu hao một cách linh hoạt nhng cuối cùng
phải trở lại mục đích là tái sản xuất TSCĐ.
1.3. Vai trò của công tác quản trị tài chính đối với việc nâng cao
hiệu quả sử dụng vốn cố định của doanh nghiệp.
1.3.1. Mối quan hệ giữa công tác quản trị tài chính với việc nâng cao
hiệu quả sử dụng vốn cố định của doanh nghiệp.
Một doanh nghiệp khi tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh thì mục
tiêu của họ là đạt lợi nhuận cao. Chính vì vậy, để đạt đợc lợi nhuận cao thì
điều đầu tiên mà họ quan tâm là làm thế nào để có thể nâng cao hiệu quả sử
dụng vốn kinh doanh nói chung và vốn cố định nói riêng, để có thể nâng cao
hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp các nhà quản trị phải có các lựa chọn,
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét