Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
chơng II
Phơng hớng và giải pháp nhằm tăng cờng công tác kiểm
tra, kiểm soát quy trình lập, chấp hành và quyết toán
ngân sách xã, phờng, thị trấn ở Thái Bình
1. Tính tất yếu phải tăng cờng công tác kiểm tra, kiểm soát quy trình lập,
chấp hành và quyết toán ngân sách xã, phờng, thị trấn ở Thái Bình
2. Phơng hớng tăng cờng kiểm tra, kiểm soát quy trình lập, chấp hành và
quyết toán ngân sách xã, phờng, thị trấn ở Thái Bình
3. Một số giải pháp tăng cờng công tác kiểm tra, kiểm soát quy trình lập,
chấp hành và quyết toán ngân sách xã, phờng, thị trấn ở Thái Bình
3.1. Kiểm tra, kiểm soát quá trình lập dự toán ngân sách xã, phờng, thị trấn
3.2. Kiểm tra, kiểm soát quá trình chấp hành dự toán ngân sách xã, phờng,
thị trấn
3.3. Kiểm tra, kiểm soát quá trình quyết toán ngân sách xã, phờng, thị trấn
4. Những kiến nghị để thực hiện giải pháp
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
chơng I
Thực trạng công tác kiểm tra, kiểm soát
quy trình lập, chấp hành và quyết toán ngân sách
xã, phờng, thị trấn ở Thái Bình
1. Đặc điểm chung của Thái Bình ảnh hởng tới công tác kiểm tra, kiểm soát
quy trình lập, chấp hành và quyết toán ngân sách xã, phờng, thị trấn.
Thái Bình là một tỉnh ven biển thuộc khu vực đồng bằng Sông Hồng với
diện tích đất tự nhiên là 1542,24 km
2
chiếm 0,5% diện tích đất đai của cả nớc.
Là một tỉnh đồng bằng có địa hình tơng đối bằng phẳng, có 3 mặt giáp sông và
một mặt giáp biển. Thái Bình đợc bao bọc bởi hệ thống sông biển khép kín. Tr-
ớc đây khi cha xây dựng cầu Tân Đệ Thái Bình đợc coi nh một ốc đảo nhng từ
khi xây dựng cầu thì cơ hội giao thơng giữa Thái Bình với các tỉnh đợc mở rộng
vì Thái Bình nằm trong vùng ảnh hởng trực tiếp của tam giác tăng trởng kinh tế
Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh. Tuy nhiên nằm trong vùng nhiệt đới gió
mùa, đất đai Thái Bình phì nhiêu màu mỡ, nổi tiếng "bờ xôi ruộng mật" do đợc
bồi tụ bởi hệ thống Sông Hồng và sông Thái Bình nên ở Thái Bình chủ yếu là
sản xuất nông nghiệp với lao động trong khu vực nông nghiệp chiếm tới 74,3%.
Dân số đông tập trung chủ yếu khu vực nông thôn, chiếm 94,2% dân số toàn
tỉnh, bình quân nhân khẩu là 3,75 ngời/hộ, mật độ dân số 1.183 ngời/km
2
. Là
một tỉnh thuần nông đất chật, ngời đông nên nguồn thu ngân sách chủ yếu dựa
vào sản xuất nông nghiệp, thể hiện trong cơ cấu thu, chi ngân sách hàng năm,
thuế sử dụng đất nông nghiệp tỷ trọng lớn. Từ năm 1996 trở về trớc, nhìn chung
Thái Bình luôn hoàn thành nhiệm vụ thu chi ngân sách đợc giao và số thu năm
sau thờng cao hơn năm trớc, đáp ứng đợc cơ bản các nhiệm vụ kinh tế - văn
hoá - xã hội của tỉnh, bộ mặt nông thôn đợc đổi mới thể hiện ở việc cứng hoá
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
kênh mơng, các công trình xây dựng điện - đờng - trờng - trạm đợc đầu t với ph-
ơng châm " Nhà nớc và nhân dân cùng làm" do đó đời sống vật chất và tinh
thần của nhân dân đợc cải thiện. Song năm 1997 đã xảy ra mất ổn định tình
hình ở nông thôn trong tỉnh đã có tác động tiêu cực đến tình hình phát triển kinh
tế xã hội trong tỉnh nói chung và tình hình quản lý thu, chi, điều hành ngân sách
nói riêng.
Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình hình trên là công tác quản lý
ngân sách xã những năm 96; 97 tuy đã đạt đợc những kết quả nhất định song
vẫn còn bộc lộ những yếu kém, cơ chế quản lý thiếu đồng bộ và chậm đổi mới,
cha đáp ứng yêu cầu phát triển và chuyển đổi cơ chế quản lý của nền kinh tế xã
hội, không ít xã đã tự đặt ra các chế độ thu, chi, 90% số thu chi ngân sách xã
cha đợc quản lý hạch toán qua kho bạc nhà nớc, sổ sách chứng từ kế toán vừa
thiếu, vừa không thống nhất, nhiều xã còn hạch toán ghi đơn. Hầu hết các xã
trong điều hành ngân sách đều không dựa vào khả năng nguồn thu để quyết
định nhiệm vụ chi, nhất là trong chi đầu t xây dựng cơ sở hạ tầng, tình trạng chi
vợt khả năng thu là phổ biến dẫn đến công nợ nặng nề.
Từ năm 1997, thực hiện luật ngân sách nhà nớc, NĐ 87 CP của chính phủ
ngày 19/12/1996, thông số 14TC/NSNN ngày 28/03/1997 (đợc thay thế bằng
thông t số 118/2000/TT BTC ngày 22/12/2000) Thái Bình đã thực hiện phân cấp
nguồn thu và nhiệm vụ chi cho ngân sách xã, phờng, thị trấn (gọi chung là xã)
theo luật ngân sách nhà nớc. Nhờ vậy từ năm 1998 đến nay, ngân sách xã cơ
bản đợc quản lý theo quy luật ngân sách nhà nớc và dần đi vào nề nếp, tuyệt đại
các khoản thu, chi ngân sách xã đợc quản lý qua kho bạc nhà nớc và phản ánh
vào ngân sách nhà nớc, bớc đầu làm chuyển biến nhận thức trong công tác quản
lý tài chính ngân sách xã ở địa phơng.
Việc quản lý ngân sách xã qua kho bạc nhà nớc nói riêng và theo luật
ngân sách nhà nớc nói chung ở cơ sở xã, phờng, thị trấn là một việc làm khó do
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
thờng phát sinh những vớng mắc nhất là trong điều kiện nông thôn Thái Bình,
đó là:
Nhận thức của một số cán bộ cơ sở về việc chấn chỉnh công tác quản lý
tài chính ngân sách xã theo luật ngân sách nhà nớc cha thật đầy đủ. Sự điều
hành và quản lý tài chính ngân sách xã theo luật ngân sách nhà nớc của bộ máy
chính quyền cơ sở còn nhiều hạn chế. Việc thực hiện chế độ kế toán thống kê ở
một số cơ sở còn yếu kém Một số nguồn thu đợc phân cấp do ảnh hởng của
tình hình nông thôn mất ổ định nên không đảm bảo số thu theo dự toán, do đó
đã ảnh hởng đến cân đối thu, chi ngân sách xã, ít nhiều ảnh hởng đến hoạt động
thờng xuyên của chính quyền cấp xã, đến đời sống kinh tế xã hội của nông
thôn.
Với những đặc điểm nói trên đã ảnh hởng không nhỏ đến công tác kiểm
tra, kiểm soát quy trình lập, chấp hành và quyết toán ngân sách xã, phờng, thị
trấn ở Thái Bình, đòi hỏi phải tăng cờng công tác kiểm tra, kiểm soát để góp
phần làm lành mạnh hoá công tác quản lý tài chính ngân sách xã ở địa phơng.
2. Thực trạng công tác kiểm tra, kiểm soát quy trình lập, chấp hành và quyết
toán ngân sách xã, phờng, thị trấn ở Thái Bình.
2.1. Kiểm tra, kiểm soát quá trình lập dự toán ngân sách xã, phờng, thị trấn
Thực hiện luật ngân sách nhà nớc với những nguồn thu và nhiệm vụ chi
đợc phân cấp trong điều kiện kinh tế xã hội hiện tại của Thái Bình, về cơ bản,
ngân sách xã đã đảm bảo cho chính quyền cấp xã thực hiện đợc những chức
năng của mình, nhng cũng mới chỉ dừng lại ở mức đảm bảo cho chính quyển
các xã duy trì đợc những hoạt động thờng xuyên tối thiểu, cần thiết giúp cho
chính quyền các xã tổ chức chỉ đạo thực hiện các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, xã
hội ở địa phơng mình. Việc đầu t cho tơng lai - đầu t xây dựng mới, duy trì hệ
thống cơ sở vật chất kỹ thuật hiện có, đầu t nuôi dỡng phát triển nguồn thu, đầu
t cho việc nâng cao đời sống vật chất, cải thiện đời sống tinh thần của nhân dân
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
trong xã còn gặp nhiều khó khăn mà nguyên nhân chính của những khó khăn đó
là với kết quả số thu hiện tại của các xã mà theo nguồn thu đợc phân cấp thì hầu
hết các xã trong tỉnh không thể cân đối ngân sách đợc nếu nh không có sự trợ
giúp của ngân sách cấp trên. Nhất là trong điều kiện hiện nay, ngân sách cấp xã
ở Thái Bình lại xuất hiện thêm một số nhu cầu chi mới, điều này đã ảnh hởng
không nhỏ tới quá trình lập dự toán ngân sách xã.
Mặt khác, Luật ngân sách nhà nớc yêu cầu việc thu, chi ngân sách nhà n-
ớc phải đợc thực hiện trên cơ sở dự toán ngân sách đã đợc phê duyệt, chi đúng
mục đích và chính sách, chế độ. Chính vì vậy công tác lập dự toán ngân sách ở
xã và việc kiểm tra, kiểm soát quá trình lập dự toán ngân sách có vai trò hết sức
quan trọng giúp cho việc điều hành ngân sách đợc thuận lợi.
Nhận thức đợc vai trò quan trọng đó, hàng năm ngay từ cuối năm trớc Uỷ
ban nhân dân Tỉnh đã đánh giá khả năng thực hiện các mục tiêu kinh tế xã hội
trong năm, xác định nhiệm vụ chính trị, các mục tiêu kinh tế xã hội cho năm kế
hoạch để hớng dẫn các huyện chỉ đạo Uỷ ban nhân dân các xã lập dự toán thu,
chi ngân sách xã năm sau, trình hội đồng nhân dân xã quyết định.
Để việc lập, phân bổ dự toán thu chi ngân sách xã sát với thực tế, bám sát
các căn cứ, yêu cầu mà luật quy định đó là:
- Tính đầy đủ, chính xác các khoản thu theo quy định của nhà nớc
- Bố trí hợp lý các nhu cầu chi đảm bảo thực hiện các chức năng, nhiệm
vụ của chính quyền cấp xã
- Dự toán phải lập theo mục lục ngân sách nhà nớc
Thì cần có sự chuyển biến về nhận thức của đội ngũ cán bộ xã, là những
ngời trực tiếp liên quan đến việc lập dự toán, quản lý và điều hành ngân sách xã
và việc kiểm tra, kiểm soát quá trình lập dự toán ngân sách xã là biện pháp quan
trọng và có hiệu quả, là trách nhiệm của mọi cấp, ngành có liên quan. Đó là các
chủ thể kiểm soát sau:
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
- Uỷ ban nhân dân xã:
Sau khi nhận đợc hớng dẫn của Uỷ ban nhân dân huyện về việc lập dự
toán ngân sách xã, Uỷ ban nhân dân xã chỉ đạo cho ban Tài chính xã tiến hành
lập dự toán ngân sách trên cơ sở nguồn thu, nhiệm vụ chi đợc phân cấp cho
ngân sách cấp xã. Cụ thể:
+ Đối với các khoản thu xã hởng 100% bao gồm:
1. Thu từ hoa lợi công sản và quỹ đất công ích 5 %
2. Tiền đền bù thiệt hại đất nộ cho ngân sách cấp xã
3. Các khoản phí, lệ phí và thu từ hoạt động sự nghiệp có thu của xã
4. Viện trợ không hoàn lại của các tổ chức, cá nhân ở nớc ngoài trực tiếp
cho ngân sách cấp xã
5. Huy động đóng góp của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nớc cho
ngân sách cấp xã
6. Các khoản huy động của các tổ chức, cá nhân để đầu t xây dựng công
trình kết cấu hạ tầng theo quy định của Chính phủ (riêng ngân sách phờng
không có khoản thu này)
7. Thu kết d ngân sách cấp xã
8. Thu bổ sung từ ngân sách cấp trên
9. Thu phạt xử lý vi phạm hành chính, phạt tịch thu của cấp xã trong các
lĩnh vực theo quy định của pháp luật
10. Các khoản thu khác nộp vào ngân sách xã theo quy định của pháp luật
Đối với các khoản thu này, ngoài việc kiểm tra, kiểm soát, chỉ đạo Ban
tài chính xã tính đúng, tính đủ các khoản thu, Uỷ ban nhân dân xã còn phải có
các biện pháp nuôi dỡng, phát triển nguồn thu nhất là các nguồn thu từ hoa lợi
công sản và quỹ đất công ích 5% vì đây là nguồn thu chủ yếu, chiếm phần lớn
thu ngân sách xã nhằm tạo ra nguồn thu ổn định và tăng thu cho ngân sách xã
để góp phần thực hiện tốt nhiệm vụ chi đợc phân cấp.
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
+ Đối với các khoản thu phân chia theo tỷ lệ phần trăm giữa các cấp ngân
sách, bao gồm:
1. Thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp (không kể thuế giá
trị gia tăng hàng hoá nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng thu từ hoạt động xổ số kiến
thiết, thuế thu nhập doanh nghiệp của các đơn vị hạch toán toàn ngành) đối với
hộ kinh doanh t nhân trên địa bàn huyện, thành phố
2. Thuế sử dụng đất nông nghiệp
3. Thuế chuyển quyền sử dụng đất (ngân sách phờng không có khoản thu
này)
3. Thuế nhà đất (ngân sách phờng không có khoản thu này)
4. Lệ phí trớc bạ (ngân sách phờng không có khoản thu này)
5. Thu tiền sử dụng đất (ngân sách phờng không có khoản thu này)
6. Thuế môn bài thu từ cá nhân, hộ kinh doanh
Đối với các khoản thu này một mặt Uỷ ban nhân dân xã chỉ đạo, giám sát
Ban tài chính xã tính đầy đủ, chính xác các khoản thu và tỷ lệ phân chia giữa
các cấp ngân sách, đồng thời Uỷ ban nhân dân xã còn phải xây dựng biện pháp
huy động các khoản thu này sao cho có hiệu quả cao nhất nhằm đáp ứng nhiệm
vụ chi của ngân sách xã.
+ Đối với các khoản chi thờng xuyên bao gồm:
1. Chi cho hoạt động của cơ quan nhà nớc
2. Kinh phí hoạt động của các cơ quan Đảng Cộng sản Việt Nam
3. Kinh phí hoạt động của các tổ chức chính trị xã hội: Mặt trận tổ quốc,
Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Cựu chiến binh, Hội phụ nữ, hội
nông dân sau khi trừ đi các khoản thu (nếu có)
4. Đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho cán bộ và các đối tợng khác
theo chế độ quy định
5. Chi cho công tác dân quân tự vệ, trật tự an toàn xã hội
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
6. Chi sự nghiệp giáo dục: Hỗ trợ các lớp bổ túc văn hoá, nhà trẻ, lớp
mẫu giáo, kể cả trợ cấp chi sinh hoạt phí giáo viên mẫu giáo và cô nuôi dạy trẻ
7. Chi sự nghiệp y tế: Hỗ trợ chi thờng xuyên và mua sắm các khoản
trang thiết bị phục vụ cho khám chữa bệnh của trạm y tế và các hoạt động y tế
cộng đồng do xã quản lý
8. Chi công tác xã hội và hoạt động văn hoá, thông tin, thể dục, thể thao
do xã quản lý
9. Chi duy tu, bảo dỡng, sửa chữa thờng xuyên cơ sở vật chất các công
trình phúc lợi, các công trình kết cấu hạ tầng do xã, thị trấn quản lý nh: trờng
học, trạm y tế, nhà trẻ, lớp mẫu giáo, trụ sở cơ quan quản lý hành chính cấp xã,
nhà văn hoá, th viện, đài tởng niệm, cơ sở thể dục thể thao, cầu đờng giao
thông, công trình cấp và thoát nớc công cộng, hệ thống đèn chiếu sáng, vỉa hè,
cây xanh Hỗ trợ khuyến khích phát triển các sự nghiệp kinh tế nh sự nghiệp
nông, ng nghiệp theo chế độ quy định. Riêng ngân sách phờng không phải
đảm nhiệm nhiệm vụ chi này
10. Các khoản chi thờng xuyên khác theo quy định của pháp luật
Đối với các khoản chi thờng xuyên Uỷ ban nhân dân xã kiểm tra việc lập
dự toán phải đảm bảo đúng chế độ, chính sách, định mức theo quy định và phải
sắp xếp thứ tự u tiên các khoản chi theo nguyên tắc u tiên trả lơng và phụ cấp
cho cán bộ xã, các khoản chi thờng xuyên cân đối với nguồn thu đợc phân cấp
(không kể các nguồn thu để chi cho một số mục tiêu cụ thể nh: thu nhân dân
đóng góp, thu lao động công ích, thu kết d). Nếu thiếu đợc ngân sách cấp trên
cấp bổ sung.
+ Đối với chi đầu t phát triển (ngân sách phờng không có nhiệm vụ chi
này) bao gồm:
1. Đầu t xây dựng (bao gồm đầu t xây dựng mới và cải tạo, sửa chữa lớn)
các công trình kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội không có khả năng thu hồi vốn
theo phân cấp của Tỉnh
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
2. Chi đầu t xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội của
xã, thị trấn từ nguồn huy động đóng góp của các tổ chức, cá nhân cho từng dự
án theo quy định của pháp luật do Hội đồng nhân dân xã, thị trấn quyết định đa
vào ngân sách xã, thị trấn quản lý. Bao gồm: Trờng mầm non, trờng tiểu học,
trung tâm học tập cộng đồng, bổ túc văn hoá, trụ sở cơ quan quản lý hành chính
xã, thị trấn, nhà văn hoá và các công trình phục vụ công cộng khác do xã, thị
trấn quản lý. Riêng đối với thị trấn còn có nhiệm vụ chi đầu t xây dựng, cải tạo
vỉa hè, đờng phố nội thị, đèn chiếu sáng, công viên
3. Các khoản chi đầu t phát triển khác theo quy định của pháp luật
Đối với các khoản chi này Uỷ ban nhân dân xã phải căn cứ vào sự phân
cấp của tỉnh, đợc cân đối chủ yếu từ nguồn thu nhân dân đóng góp, thu lao động
công ích, thu kết d sau khi đã cân đối đủ chi thờng xuyên.
Sau khi dự toán do Ban Tài chính xã lập xong phải trình Uỷ ban nhân dân
xã xem xét, kiểm tra, rà soát lại nguồn thu và nhiệm vụ chi đợc lập trong dự
toán có đúng với luật ngân sách nhà nớc, đúng theo sự phân cấp đồng thời phải
sát với thực tế của xã trớc khi gửi Uỷ ban nhân dân huyện, phòng Tài chính kế
hoạch huyện và trình Hội đồng nhân dân xã quyết định.
Tần suất kiểm tra, kiểm soát quá trình lập dự toán ngân sách xã :
Quá trình kiểm tra, kiểm soát diễn ra trong suốt quá trình lập dự toán, thể
hiện ở việc Uỷ ban nhân dân xã thờng xuyên chỉ đạo Ban Tài chính xã rà soát
nguồn thu, nhiệm vụ chi đợc phân cấp để lập dự toán và thuyết minh dự toán
ngân sách xã. Nếu cần thiết, chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã có thể yêu cầu Ban
Tài chính xã sửa đổi bổ sung cho hợp lý. Ban Tài chính xã có trách nhiệm điều
chỉnh dự toán theo chỉ đạo của chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã để đảm bảo dự toán
ngân sách xã đợc lập sát với thực tế, đúng luật quy định, không bỏ sót nguồn
thu, cơ cấu chi hợp lý và cân đối đợc thu, chi ngân sách xã.
- Hội đồng nhân dân xã:
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Theo luật ngân sách nhà nớc thì Hội đồng nhân dân cấp xã là cơ quan có
thẩm quyền quyết định ngân sách cấp mình và giám sát thực hiện dự toán đã đ-
ợc quyết định. Để thực hiện đợc nhiệm vụ này việc quyết định, kiểm tra, kiểm
soát quá trình lập dự toán phải đợc Hội đồng nhân dân xã đa ra bàn bạc, thảo
luận trong kỳ họp của Hội đồng nhân dân và dự toán chỉ đợc quyết định khi dự
toán đợc lập theo đúng quy định, sát với thực tế địa phơng, bảo đảm nguồn thu,
nhiệm vụ chi đợc phân cấp và đợc các đại biểu Hội đồng nhân dân xã thông
qua. Nếu nh Hội đồng nhân dân xã không chấp nhận phần nào đó trong dự toán
dự toán, Hội đồng nhân dân sẽ yêu cầu Ban tài chính xã sửa lại theo đúng quy
định và Hội đồng nhân dân xã xem xét, thảo luận và quyết định trong kỳ họp
gần nhất. Dự toán sau khi hoàn chỉnh trình Hội đồng nhân dân xã thảo luận,
quyết định sẽ gửi cho phòng Tài chính huyện để tổng hợp, gửi Uỷ ban nhân dân
huyện để báo cáo, gửi kho bạc Nhà nớc và đợc công khai cho các ban, ngành,
đoàn thể và nhân dân biết.
Tần suất kiểm tra, kiểm soát quá trình lập dự toán ngân sách xã :
Quá trình kiểm tra, kiểm soát diễn ra khi Hội đồng nhân dân xem xét quyết
định dự toán ngân sách xã và quá trình này sẽ kết thúc khi dự toán ngân sách xã đợc
Hội đồng nhân dân xã và phòng tài chính kế hoạch huyện thông qua.
- Phòng tài chính kế hoạch huyện:
Theo luật ngân sách nhà nớc việc quyết định dự toán ngân sách xã là do
Hội đồng nhân dân xã song trên thực tế những năm qua thực hiện luật ngân
sách nhà nớc, nếu việc quyết định dự toán ngân sách xã chỉ do Hội đồng nhân
dân xã tự quyết định thì việc điều hành, quản lý ngân sách xã sẽ gặp nhiều khó
khăn và không đạt đợc kết quả nh mong muốn. Chính vì thế mà cần phải có sự
kiểm tra, kiểm soát, thẩm định của phòng tài chính huyện trong quá trình lập dự
toán ngân sách xã. Cụ thể là thông qua việc thẩm định dự toán thu, chi ngân
sách xã và các quỹ tài chính khác của xã, cơ quan tài chính cấp trên đã giúp
chính quyền xã xây dựng dự toán đảm bảo thu đúng, thu đủ, không bỏ sót
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét