DTPT co so ha tang ky thuat

§Ò ¸n Kinh tÕ ®Çu t
Cơ sở hạ tầng xã hội bao gồm các cồn trình phục vụ cho các địa điểm
dân cư như nhà văn hoá, bệnh viện, trường học, nhà ở và các hoạt động dịch vụ
công cộng khác. Các công trình này thường gắn với các địa điểm dân cư làm cơ
sở góp phần ổn định, nâng cao đời sống dân cư trên vùng lãnh thổ.
Cơ sở hạ tầng môi trường là toàn bộ hệ thống vật chất kỹ thuật phục vụ
cho việc bảo về, giữ gìn và bảo vệ môi trường sinh thái của đất nước và môi
trường sống của con người. Hệ thống này bao gồm các công trình phòng chống
thiên tai, các công trình bảo vệ đất đai, vùng biển và các nguồn tài nguyên thiên
nhiên.
2.2.Đặc điểm
Hệ thống cơ sở hạ tầng có nhiều đặc điểm riêng biệt khác với hệ thống
kinh tế xã hội khác. Đứng dưới góc độ đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng cần xem
xét các đặc điểm sau:
- Bản thân hệ thống cơ sở hạ tầng là một tập hợp các cồn trình xây dựng
có vốn đầu tư lớn, thời gian thu hồi vốn dài thường là thông qua các hoạt động
kinh tế khác để thu hồi vốn.
Trong cơ chế thị trường hiện nay, đồng vốn luôn vận động một cách năng
động và chịu sự chi phối của lợi nhuận, nơi nào có lợi nhuận cao, thời gian thu
hồi vốn nhanh thì sẽ được đầu tư nhiều và ngược lại. Vì thế, lĩnh vực kinh doanh
cơ sở hạ tầng kỹ thuật thường được các nhà đầu tư ít quan tâm hơn là dịch vụ
kinh doanh buôn bán khác.
- Các công trình cơ sở hạ tầng mang tính xã hội hoá cao, có nhiều đặc
tính của hàng hoá công cộng. Tuy nhiên, cơ sở hạ tầng thì không chỉ có sự tham
gia của chính phủ mà còn có sự đóng góp của khu vực tư nhân, còn hàng hoá
công cộng về cơ bản do chính phủ cấp, chính phủ là người đứng ra bỏ vốn đầu tư
Trang
5
§Ò ¸n Kinh tÕ ®Çu t
xây dựng mà chủ yếu là vốn từ ngân sách, tư nhân thì rất ít, đầu tư thì các công
trình này thường có vốn đầu tư hơn, thời gian thu hồi vốn chậm, thậm trí rất khó
thu hồi vốn.
- Hệ thống các công trình cơ sở hạ tầng kỹ thuật mang tính kỹ thuật cao,
quy mô lớn nó không chỉ đáp ứng nhu cầu cuộc sống, sản xuất, dịch vụ, đời sống
con người trong hiện tại và cả trong tương lai nữa. Mặt khác thời gian tồn tại
của các công trình cơ sở hạ tầng trên lãnh thổ là rất lâu dài. Vì thế những sai lầm
trong bố trí địa điểm, áp dụng công nghê sẽ đều phải trả giá rất đắt. Do đó, yêu
cầu khi xây dựng cơ sở hạ tầng bên cạnh việc áp dụng những thành tựu tiến bộ
của khoa học kỹ thuật, phải căn cứ vào quy hoạch phát triển vùng và dự kiến
được những biến động trong tương lai.
- Các công trình cơ sở hạ tầng trên phạm vị lãnh thổ có chức năng phục
vụ sản xuất và đời sống. Tuy vậy, nếu xét về bản chất kết quả hoạt động của các
cơ sở hạ tầng lại là từ dịch vụ chứ không phải là sản xuất vật chất cụ thể chẳng
hạn dịch vụ bưu chính viễn thông, giáo dục đào tạo đây chính là điểm điểm phân
biệt giữa cơ cở hạ tầng với các ngành sản xuất vật chất khác.
3. Khái niệm về đầu tư trực tiếp nước ngoài.
3.1. khái niệm.
Đầu tư trực tiếp nước ngoài ( FDI ) là một hoạt động kinh doanh quốc tế
dựa trên cơ sở của quá trình dịch chuyển tư bản giữa các quốc gia, chủ yếu do
các pháp nhân hoặc thể nhân thực hiện theo những hình thức nhất định trong đó
chủ đầu tư tham gia trực tiếp vào quá trình điều hành, quản lý và sử dụng vốn
đầu tư.
Xuất hiện vào cuối thế kỷ 19, FDI nhanh chóng khẳng định được vị trí
của mình trong hệ thống các quan hệ kinh tế quốc tế. Đến nay khi FDI đã trở
Trang
6
§Ò ¸n Kinh tÕ ®Çu t
thành xu hướng của thời đại thì cũng là một nhân tố quan trọng góp phần đẩy
mạnh lợi thế so sánh của các nước và mang lại quyền lợi cho cả đôi bên.
3.2. Vai trò.
Việc tiếp nhận FDI là lợi thế hiển nhiên mà thời đại tạo ra cho các nước
đi sau. Đứng dưới góc độ nước nhận đầu tư, FDI có một vai trò sau:
* FDI là một trong những nguồn quan trọng để bù đắp sự thiếu hụt về
vốn, ngoại tệ của các nước nhận đầu tư, đặc biệt là những nước kem phát triển.
Hầu hết các nước kém phát triển đều rơi vào cái vòng luẩn quẩn, đó là:
thu nhập thấp, dẫn đến tiết kiệm thấp, vì vậy đầu tư thấp và hậu quả lại là thu
nhập thấp. Tình trạng luẩn quẩn này chính là điểm nút khó khăn nhất mà các
nước này phải vượt qua để hội nhập vào quỹ đạo tăng trưởng kinh tế hiện đại.
Nhiều nước lâm vào tình trạng trì trệ của sự nghèo đói bởi lẽ không lựa chọn và
tạo ra được điểm đột phá chính xác một mắt xích của vòng luẩn quẩn này. Trở
ngại lớn nhất đối với các nước này là vốn đầu tư, tuy nhiên để tạo vốn cho nền
kinh tế nếu chỉ trông chờ vào tích luỹ nội bộ thì hậu quả khó tránh khỏi là sự tụt
hậu trong sự phát triển chung của thế giới. Do đó FDI là cú huých đột phá cái
vòng luẩn quẩn đó.
Mặt khác theo lý thuyết hai lỗ hổng của Cherery và Strout, có hai cản trở
chính cho sự tăng trưởng của một quốc gia đó là: (1) Tiết kiệm không đáp ứng
đủ cho nhu cầu đầu tư gọi là lỗ hổng tiết kiệm; (2) Thu nhập của hoạt động xuất
khẩu không đáp ứng đủ nhu cầu ngoại tệ cho hoạt động nhập khẩu gọi là lỗ hổng
thương mại. Hầu hết ở các nước đang phát triển, hai lỗ hổng trên là rất lớn. Vì
vậy FDI là nguồn quan trọng không chỉ bổ xung sự thiếu hụt về vốn nói chung
mà cả sự thiếu hụt ngoại tệ nói riêng.
Trang
7
§Ò ¸n Kinh tÕ ®Çu t
* Lợi ích quan trọng mà FDI mang lại đó là công nghệ kỹ thuật hiện đại,
kỹ xảo chuyên môn, trình độ quản lý tiên tiến của các nươc đi trước.
Đứng về lâu dài, đây là lợi ích căn bản nhất đối với nước nhận đầu tư,
FDI có thể thúc đẩy sự đổi mới kỹ thuật, trong các nước nhận đầu tư như là góp
phần tăng năng suất của các yếu tố sản xuất, thay đổi cấu thành sản phẩm thúc
đẩy sự phát triển của các nghề mới đặc biệt là những nghề đòi hỏi hàm lượng
công nghệ cao. Vì thế nó có tác dụng đối với quá trình công nghệ hoá - hiện đại
hoá, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tăng trưởng nhanh ở các nước nhận đầu tư.
FDI mang lại kinh nghiệm quản lý, kỹ năng kinh doanh và trình độ kỹ
thuật cho các đối tác trong nước nhận đầu tư thông qua các chương trình đào tạo
và quá trình vừa học vừa làm. FDI còn thúc đẩy các nước nhận đầu tư phải cố
gắng đào tạo ra những kỹ sư, nhà quản lý có trình độ chuyên môn để tham gia
vào các công ty liên doanh với nước ngoài.
* Lợi ích về công ăn việc làm
Thực ra đây là một tác động kép: tạo thêm công ăn việc làm cũng có
nghĩa là tăng thêm thu nhập cho người lao động, từ đó tạo điều kiện tăng tích luỹ
trong nước.
FDI ảnh hưởng trực tiếp tới cơ hội tạo việc làm thông qua việc cung cấp
việc làm trong các hãng có vốn đầu tư nước ngoài. FDI còn tạo ra những cơ hội
việc làm trong những tổ chức khác khi các nhà đầu tư nước ngoài mua hàng hoá
dịch vụ từ các nhà sản xuất trong nước hoặc thuê họ qua các hợp đồng gia công
chế biến. Thực tiễn ở một số nước cho thấy FDI đã góp phần tích cực tạo ra công
ăn việc làm trong các ngành sử dụng nhiều lao động như may mặc, điện tử, chế
biến.
Trang
8
§Ò ¸n Kinh tÕ ®Çu t
* Thông qua FDI các nước nhận đầu tư có thể tiếp cận với thị trường thế
giới.
Các nước đang phát triển nếu có khả năng sản xuất ở mức chi phí có thể
cạnh tranh được thì lại rất khó khăn trong việc thâm nhập vào thị trường nước
ngoài. Trong khi đó, thông qua FDI các nước này có thể thâm nhập vào thị
trường thế giới. Bởi vì hầu hết các hoạt động FDI đều do các công ty đa quốc gia
thực hiện, mà các công ty này lại có lợi thế trong việc tiếp cận với khách hàng
bằng những hợp đồng dài hạn dựa trên cơ sở những thanh thế và uy tín của họ về
chất lượng và kiểu dáng của các sản phẩm, việc giữ đúng thời hạn
Với những vai trò của FDI đã trình bày ở trên, một lẫn nữa khẳng định
FDI là yếu tố cần thiết cho sự phát triển của mỗi quốc gia và được coi là nguồn
lực quốc tế cần được khai thác để từng bước hội nhập vào cộng đồng quốc tế,
góp phần giải quyết về vốn. Một cách tiếp cận thông minh để bước nhanh trên
con đường phát triển.
3.3 Các nhân tố tạo nên sự hấp dẫn của các nước đang phát triển đối
với FDI.
Nhiều nghiên cứu gần đây đã đưa ra nhận xét: Thành công của các nước
đang phát triển trong thu hút FDI có thể được đặc trưng bởi sự kết hợp hài hoà
giữa các nhân tố về sự ổn định chính trị, kinh tế - xã hội. Nó bao gồm một loạt
các yếu tố như tăng trưởng nhanh, sự phát triển của thị trường trong nước, những
điều kiện thuận lợi và tiềm năng của các nguồn lực, đặc biệt là nguồn lực tự
nhiên và con người, điều kiện hoàn hảo về cơ sở hạ tầng
Vấn đề đặt ra là liệu các nhân tố như vậy có thực sự đóng góp vào việc
thu hút đối với đầu tư nước ngoài hay không.
Trang
9
§Ò ¸n Kinh tÕ ®Çu t
Trong thực tế không có một lý thuyết đơn nhất nào có khả năng khái quát
một cách toàn diện hiện tượng FDI và các điều kiện cần thiết để thu hút nó.
Trong một chuẩn mực nhất định, các yếu tố quyết định tính hấp dẫn đối với FDI
của mỗi nước là khác nhau, mối liên hệ giữa các yếu tố này với sự vận động của
từng nền kinh tế cũng khác nhau. Mặc dù không phải là lý thuyết chuyên về đầu
tư quốc tế nhưng “hệ phương pháp luận về sản xuất quốc tế thuộc phái trung
dung” (J.H Dunning 1988) đã nêu ra hai tiền đề quan trọng.
- Đó là các yếu tố thuộc về tiền năng các nguồn lực của nền kinh tế và khả
năng kết hợp một cách linh hoạt các nguồn lực đó.
- Những nhân tố thuộc thị trường nhằm vào việc tạo điều kiện cho các
hoạt động kinh tế. Cơ sở hạ tầng kỹ thuật là một trong các nhân tố thuộc loaị
này.
Đứng trên góc độ các nhà đầu tư, nhân tố này rất quan trọng bởi đó là chỉ
dẫn đại thể về mức độ hấp dẫn của nước chủ nhà. FDI sẽ được đẩy mạnh khi có
cơ sở hạ tầng kỹ thuật tốt, sự phát triển của FDI tại Bình Dương, TP. Hồ Chí
Minh và một số tỉnh duyên hải là một ví dụ. Điều này cũng phù hợp với các
nghiên cứu gần đây đối với các thành phố duyên hải của Trung Quốc: chính vì
hệ thống giao thông thuận lợi, khoảng cách đến các cảng lớn ngắn đã thu hút
mạnh FDI vào khu vực này. ngược lại các nghiên cứu tại phía Nam Sahara cho
thấy hệ thống đường xá kém phát triển, liên lạc viễn thông xấu không có khả
năng thu hút FDI vào khu vực này.
Qua việc nghiên cứu các vấn đề có liên quan đến cơ sở hạ tầng và FDI
chúng ta đã phần nào thấy được mối quan hệ giữa hệ thống cơ sở hạ tầng với
quá trình thu hút FDI. Song để hiểu rõ hơn mối quan hệ này chúng ta cần phải
nghiên cứu tiếp.
Trang
10
§Ò ¸n Kinh tÕ ®Çu t
II . VAI TRÒ CỦA ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN CƠ SỞ HẠ TẦNG KỸ
THUẬT ĐỐI VỚI QUÁ TRÌNH THU HÚT VỐN FDI.
1. Đặc điểm của hoạt động đầu tư cơ sở hạ tầng .
Các công trình cơ sở hạ tầng khi xây dựng thường đòi hỏi vốn đầu tư
lớn nhưng thời gian thu hồi vốn lâu và thường là việc thu hồi vốn phải thực hiện
gián tiếp thông qua các ngành kinh tế khác. Do vậy, khi tiến hành đầu tư vào lĩnh
vực này cần phải tính toán kỹ vấn đề kinh tế kỹ thuật trong xây dựng và sử dụng
các công trình đó. Công tác thăm dò tài nguyên, xác định nhu cầu sử dụng cơ sở
hạ tầng mỗi vùng là công việc thiết thực trong quá trình đầu tư, góp phần nâng
cao hiệu quả của công trình. Bên cạnh đó, phương hướng phát triển của vùng,
lãnh thổ cũng là nhân tố quyết định đến việc bố trí đầu tư, xây dựng cơ sở hạ
tầng của vùng.
Với vai trò là nền tảng tạo điều kiện cho các ngành khác phát triển, là
yếu tố tạo nên tính hấp dẫn đối với FDI nên khi đầu tư vào cơ sở hạ tầng phải lựa
chọn các công trình có hàm lượng kỹ thuật cao, đây là vấn đề đảm bảo tính hiệu
quả. Nếu tồn tại tình trạng lạc hậu cac cơ sở hạ tầng thì công trình không còn
mang tính hiệu quả nữa, thậm chí ảnh hưởng tới các ngành khác và nhịp độ thu
hút FDI là điều không tránh khỏi.
Hoạt động đầu tư thường được tiến hành dưới nhiều hình thức khác
nhau, xong đầu tư trong lĩnh vực cơ sở hạ tầng thì được thực hiện dưới hình thức
đầu tư trực tiếp, chủ thể tham gia có thể là các chủ thể nươc sở tại hoặc nước
ngoài. Dưới hình thức chủ đầu tư bỏ vốn và trực tiếp tham gia điều hành, quản lý
công trình.
Trong điều kiện nước ta hiện nay, cơ sở hạ tầng hết sức yếu kém, cần
được củng cố và hoàn thiện. Tuy nhiên vồn đầu tư cho cơ sở hạ tầng hết sức hạn
Trang
11
§Ò ¸n Kinh tÕ ®Çu t
hẹp. Khu vực tư nhân không thể đáp ứng nhiều về vốn trong lĩnh vực này. Do
vậy, hình thức BOT ra đời là giải pháp tốt nhất để xây dựng cơ sở hạ tầng.
Nhưng dù hoạt động đầu tư có được tiến hành dưới hình thức nào đi
chăng nữa thì hiệu quả đầu tư không được coi nhẹ. Bởi đây là vấn đề hết sức
phức tạp, bao gồm những nội dung mang tính tổng hợp.
Để xem xét mối quan hệ giữa tăng trưởng và vốn đầu tư, người ta sử
dụng mô hình Harrod- bomar. Nếu gọi K là tỷ số giữa vốn và đầu tư (ICOR), ta
có:
K =
Trong đó:
I
t
là vốn đầu tư
Y
t
, Y
t+1
sản lượng năm t & t+1.
-> ICOR là thước đo năng lực của vốn đầu tư, nó nói lên rằng để tạo ra
một đơn vị sản lượng cần bao nhiêu vốn đầu tư. ICOR càng nhỏ chúng tỏ hiệu
quả đầu tư càng lớn và ngược lại.
Theo ước tính, năm 2000 hệ số ICOR mọt số ngành nước ta như sau:
Nông - lâm - nghiệp 1,5 - 2,5
Công nghiệp 2,5 - 3,5
Cơ sở hạ tầng 3 - 5
Trang
12
§Ò ¸n Kinh tÕ ®Çu t
Như vậy, qua đó ta thấy ICOR của lĩnh vực cơ sở hạ tầng là cao hơn so
với các ngành khác. Song tại sao chúng ta vẫn phải giành một vốn lớn cho cơ sở
hạ tầng.
2. Vai trò của đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng với quá trình thu hút FDI.
Cơ sở hạ tầng là một trong số các nhân tố tạo nên sự hấp dẫn với FDI
nên thực tế cũng cho thấy những quốc gia nào mà cơ sở hạ tầng yếu kém rất khó
thu hút các nhà đầu tư nước ngoài, khi đã không thu hút được đầu tư nước ngoài
thì khả năng tạo cơ sở hạ tầng cũng rất hạn chế. Do đó để phá vỡ cái vòng luẩn
quẩn này cần đi trước một bước, tiến hành đầu tư xây dựng, cải tạo nâng cấp cơ
sở hạ tầng, đáp ứng yêu cầu FDI đặt ra với lĩnh vực này.
Khi một thị trường mới xuất hiện, thời gian đầu luôn là thời kỳ thăm,
ào ạt vào thời gian đầu là những công ty nhỏ, thậm chí có cả những môi giới
đầu tư. Những đầu tư vào lúc này vốn không lớn, thời gian không dài và chủ
yếu ở khu vực dịch vụ và sản xuất nhỏ. Trong khi đó, các nhà đầu tư lớn lại
đứng ở ngoài quan sát để quyết định xem có đầu tư hay không.
Điều này cũng có nghĩa: để thu hút được dòng FDI và nước chủ nhà
cần phải chuẩn bị một môi trường đầu tư thuận lợi với các chính sách, quy tắc
được nới lỏng theo hướng khuyến khích FDI, cải thiện cơ sở hạ tầng … Như
vậy, để thu hút được FDI có rất nhiều việc phải làm, song điều quan trọng hơn
là làm sao để dòng chảy đó được duy trì liên tục. Câu trả lời: phải đầu tư phát
triển cơ sở hạ tầng bởi số lượng FDI có tăng lên hay không theo thời gian còn
phụ thuộc vào sự thoả mãn thường xuyên về cơ sở hạ tầng như đường xá, giao
thông vận tải, thông tin liên lạc. Tăng trưởng cao của FDI thường đi đôi với kế
hoạch triển vọng về phát triển cơ sở hạ tầng của nước chủ nhà. Malaixia với
Trang
13
§Ò ¸n Kinh tÕ ®Çu t
những dự án khổng lồ về xây dựng cơ sở hạ tầng cho đến năm 2020 của thủ
tướng Mahathir, là một trong những minh chứng rõ ràng nhất về thu hút FDI.
Về vai trò của cơ sở hạ tầng, theo kết quả khảo của nhóm 25 nước bao
gồm nước: Indonêxia, Hàn Quốc …. Trong khu vực Châu Á -Thái Bình Dương
cho thấy những chỉ tiêu cụ thể như số máy điện thoại trên 100 người dân, mức
độ hiện đại của hệ thống thông tin liên lạc, chất lượng của đường bộ, đường sắt
… là một trong những điều hiện được xem xét để duy trì FDI ở nước này.
Vì vậy, đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuật có vai trò quan trọng
đối với quá trình thu hút FDI. Và vốn đầu tư vào lĩnh vực này không đúng
hướng và hợp lý thì sẽ làm mất đi một động lực quan trọng trong thu hút FDI.
Để không rơi vào tình huống này. Chúng ta cần phải biết được thực trạng hiện
nay của các công trình hạ tầng kỹ thuật, nắm bắt được những thành tựu đã đạt
được và những mặt tồn tại của nó cũng như các yêu cầu của FDI đối với cơ sở
hạ tầng kỹ thuật. Do đó, ở phần sau chúng ta sẽ đi sâu nghiên cứu tình hình đầu
tư phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuật trong thời gian qua.
CHƯƠNG II
THỰC TRẠNG ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN CƠ SỞ HẠ TẦNG KỸ THUẬT
VÀ TÌNH HÌNH THU HÚT FDI TRONG THỜI GIAN QUA
Kể từ khi áp dụng chính sách “mở cửa” nền kinh tế vào cuối thập niên
trước đến nay, Việt nam đã đạt được nhiều thành tựu kinh tế nổi bật. Chẳng hạn,
từ một nước nghèo, nền kinh tế phụ thuộc quá nhiều vào viện trợ nước ngoài,
Việt nam đã vươn lên trở thành một trong số ít các quốc gia xuất khẩu gạo lớn
nhất thế giới. Những thành tựu kinh tế đáng ghi nhận này ta nhờ một phần đóng
góp không nhỏ của FDI. Có thể coi FDI như một trong các nguồn năng lượng
Trang
14

Xem chi tiết: DTPT co so ha tang ky thuat