209468

KILOBOOKS.CO
các cơ quan báo chí khác trên thế giới và trong nước, tác giả đã lấy ý kiến đánh
giá của những hoạ sỹ đang làm cơng tác thiết kế, trình bày báo ở một số tờ báo
in của Việt Nam và thế giới để nghiên cứu.
4. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu:
Khố luận dựa trên nền tảng lý luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng; Cơ sở
lý luận báo chí vơ sản; Lý thuyết truyền thơng; Cơng nghệ thơng tin và các bộ
mơn khoa học khác để nghiên cứu đề tài. Khố luận còn dựa vào các tài liệu,
sách giáo khoa về lý luận, nghiệp vụ báo chí, tin học ở nước ta và trên thế giới
để nghiên cứu.
Khố luận sử dụng các phương pháp truyền thống để khai thác các tư liệu
như khảo sát, so sánh, tổng hợp, suy luận, diễn giải, phân tích sử dụng trực quan
để đánh giá thực tiễn thơng qua khảo sát. Ngồi ra, khố luận sử dụng phương
pháp điều tra xã hội học để nghiên cứu, khảo sát. Phương pháp này được cụ thể
hố bằng việc sử dụng bảng hỏi (phỏng vấn ankét), phỏng vấn sâu và điện thoại
trực tiếp cho các nhà báo, họa sỹ thiết kế, cán bộ kỹ thuật tại các cơ quan báo chí
như Hà Nội mới, Lao động, Tuổi trẻ TP.HCM, Tạp chí Cộng sản.
Với phương pháp ankét, tác giả khố luận sử dụng các bảng hỏi cho 100
người làm cơng tác biên tập, thiết kế, trình bày báo ở các cơ quan báo chí, nhà in
nhằm mục đích tiếp thu sự phân tích, đánh giá bằng chun mơn của những
người trực tiếp tham gia vào thực tiễn hoạt động báo chí.
Từ ngày 11/4/2005 đến 23/4/2005, Bộ Văn hố Thơng tin, Phân viện Báo chí
Tun truyền và tổ chức SIDA – Thuỵ Điển đã khai giảng khố học về thiết kế
trình bày báo hiện đại nâng cao cho các hoạ sỹ thiết kế, trình bày báo ở Việt
Nam. Nhân dịp này, chúng tơi đã sử dụng phương pháp điều tra xã hội học bằng
bảng hỏi để lấy ý kiến của đội ngũ làm cơng tác này tại các báo như: Thời báo
Kinh tế Việt Nam, Cơng an Nhân dân, Diễn đàn Doanh nghiệp, Hà Tây, Lâm
Đồng, Biên phòng, Sức khỏe Đời sống, Giáo dục Thời đại, Thể thao Văn hố,
Bảo hiểm xã hội, Giao thơng vận tải, Báo Khăn qng đỏ TP.HCM và đã thu
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
KILOBOOKS.CO
lượm được rất nhiều kiến thức về lý luận cũng như thực tiễn bổ ích trong đó có
việc ứng dụng các phần mềm máy tính vào thiết kế, trình bày báo.
5. Đóng góp mới của đề tài:
Trên cơ sở làm rõ thế mạnh, hạn chế của các phần mềm máy tính và
khả năng ứng dụng các phần mềm máy tính trong thiết kế, trình bày báo
hiện nay của đội ngũ biên tập viên, thư ký tồ soạn, hoạ sỹ thiết kế tại
các báo Hà Nội mới, Lao động, Tuổi Trẻ TP.HCM và Tạp chí Cộng sản
nói riêng, khố luận sẽ góp phần vào việc nhận định, đánh giá các
ngun nhân khách quan và chủ quan trong việc ứng dụng các phần
mềm máy tính vào cơng tác báo chí, xuất bản nói chung. Từ đó, có
những kiến nghị, đề xuất thiết thực với các cơ quan báo chí và các cơ sở
đào tạo báo chí.
6. ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài:
Khố luận mang tính lý luận và sự tổng kết thực tiễn về khả năng
ứng dụng các phần mềm máy tính vào hoạt động nghiệp vụ báo chí trên
cơ sở những đánh giá khách quan về tính năng, sự hạn chế của các phần
mềm này cùng sự khảo sát khả năng ứng dụng phần mềm máy tính
trong thiết kế, trình bày báo tại các tờ báo Lao động, Hà Nội mới, Tuổi
trẻ TP.HCM và Tạp chí Cộng sản.
Về mặt lý luận, hy vọng khố luận sẽ là tài liệu hữu ích cho những
người nghiên cứu khoa học, học tập quan tâm đến lĩnh vực ứng dụng
phần mềm máy tính vào cơng tác báo chí nói chung và cơng tác thiết kế,
trình bày báo in nói riêng.
Về mặt thực tiễn, hy vọng khố luận sẽ là tài liệu tốt góp phần gợi ý
xây dựng khung tài liệu, giáo trình về khả năng ứng dụng các phần mềm
máy tính trong thiết kế trình bày báo ở nước ta hiện nay đối với các cơ
sở đào tạo báo chí, mỹ thuật, in ấn
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
KILOBOOKS.CO
7. Kết cấu của Khố luận:
Ngồi phần mở đầu, mục lục, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục,
khố
luận có kết cấu 3 chương như sau:
Chương 1: Các phần mềm máy tính ứng dụng trong thiết kế, trình bày báo
in, vai trò và những ngun lý sử dụng.
Chương 2: Thực trạng ứng dụng các phần mềm máy tính trong thiết kế
trình bày báo in ở nước ta hiện nay (Khảo sát báo Lao động, Hà Nội mới,
Tuổi trẻ Tp.HCM, Tạp chí Cộng sản)
Chương 3: Những giải pháp nâng cao hiệu quả ứng dụng phần mềm thiết
kế, trình bày báo in hiện nay.


















THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
KILOBOOKS.CO
Phần nội dung
Chương 1
Các phần mềm máy tính ứng dụng trong thiết kế, trình bày báo
in - Vai trò và những ngun lý sử dụng

1.1 Một số khái niệm và thuật ngữ cơ bản:
1.1.1 Khái niệm:
- Hệ điều hành (Phần mềm hệ thống): Dùng để khởi động, duy trì và tổ chức hệ
thống máy tính.
- Phần mềm ứng dụng: Là một liệt kê các câu lệnh do con người viết bằng thuật
tốn của một ngơn ngữ lập trình nào đó mà máy tính có thể thực hiện được theo
một cách thức định trước, với mục đích hồn thành những cơng việc cụ thể. Nói
một cách khác, các phần mềm ứng dụng được dùng để biến máy tính thành một
cơng cụ thực hiện một loại cơng việc đặc trưng như xử lý văn bản, phân tích tài
chính, đồ hoạ
- Phần mềm tiện ích: Là các chương trình nhằm hồn thành những cơng việc cụ
thể như xử lý hoặc quản lý dữ liệu. Các chương trình tiện ích nhằm trợ giúp
người dùng trong việc duy trì và tổ chức hệ thống.
1.1.2 Một số thuật ngữ:
- Bẫy màu: Để tạo được các sản phẩm in ấn đẹp nhưng kinh tế, người thiết kế
trình bày và các chun viên nhà in đều muốn chống hiện tượng mất màu. Khi
tách màu bằng các thiết bị in PostScipt, một số phần mềm máy tính sẽ giúp
chúng ta hố giải những đường gấp giữa 2 màu kề nhau theo một kỹ thuật mang
tên bẫy màu.
- Đồ hoạ vector: Là chế độ đồ hoạ là dạng đồ hoạ được tạo ra bằng các định
nghĩa tốn học, khơng phụ thuộc vào độ phân giải, có thể lập tỉ lệ theo kích cỡ
bất kỳ và được in trên thiết bị xuất bất kỳ ở độ phân giải tuỳ ý mà khơng làm
mất độ rõ nét.
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
KILOBOOKS.CO
- Đồ hoạ bitmap: ảnh bitmap dựa trên một ma trận các pixel (điểm ảnh) và
chúng được tạo ra bởi các ứng dụng xử lý ảnh như Adobe Photoshop. Khi làm
việc với các ảnh bitmap, chúng ta sẽ chỉnh sửa từng pixel riêng rẽ chứ khơng
phải chỉnh sửa các đối tượng hay hình dạng. Các ảnh bitmap thể hiện được sự
mềm mại của việc chuyển màu từ đậm sang nhạt, chúng thường được dùng cho
các ảnh có tơng màu liên tục như ảnh chụp hoặc các ảnh minh hoạ tạo ra từ các
ảnh minh hoạ (paint). Một khuyết điểm của ảnh bitmap là chúng sẽ mất đi chi
tiết, khơng còn rõ nét và bị răng cưa khi phóng lớn.
- Bézier: Thuật ngữ này được đặt tên theo tên một nhà tốn học Pierre Bézier,
mơ tả đường cong với 2 điểm đầu mút, mỗi điểm được kiểm sốt bằng một đầu
cung. Hình dạng của Bézier được định nghĩa bởi vị trí tương quan của 2 đầu
cung của những điểm này.
- Bitmap: Thuật ngữ được dùng để mơ tả ảnh đồ hoạ bao gồm các điểm ảnh
pixel kết hợp thành ảnh. Thuật ngữ này cũng có ý nghĩa tương tự như thuật ngữ
ảnh raster.
- Choke: Trong in offset, thuật ngữ Choke xem như một tác động hay trạng thái
tạo ra do sự mở rộng đường biên của đối tượng có màu sáng, làm cho nó phủ lấp
lên đường biên của đối tượng có màu tối hơn. Choke được thực hiện trên các đối
tượng có màu khác nhau để giảm thiểu sự chêch lệch màu khi văn bản được in
offset.
- Dpi (dots per inch): Số điểm trên 1 inch - đơn vị dùng để đo độ phân giải khi
qt ảnh. Dpi cũng có thể được xem như độ chi tiết mà một máy in phim có thể
biểu hiện trên film âm bản hay dương bản.
- EPS: Chuẩn của Encapsulated PostScript, đây xem như là dữ liệu ngun thuỷ
tiêu biểu cho một trang hay hình ảnh hồn tất. File dạng EPS dựa trên PostSript,
một ngơn ngữ mơ tả trang xây dựng bởi hãng Adobe và trở thành chuẩn trong
cơng nghệ máy để bàn, nhằm mơ tả những trang và hình ảnh có thể được in độc
lập với giới hạn của độ phân giải của thiết bị
- Frame: Thuật ngữ thường dùng để mơ tả đặc tính của các khung, đường biên
trong một hộp (box).
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
KILOBOOKS.CO
- Grayscale: Thuật ngữ xuất phát từ lĩnh vực camera, được chia trong thang
chia màu xám, hoạt động như một điểm đặc trưng cho mật độ film và chất lượng
hình ảnh.
- PDF: Viết tắt của Portable Document Format, một kiểu định dạng file nén
(phát triển bởi Adobe) dùng để tạo văn bản in thử và trang web có thể được hiển
thị, in ấn độc lập với các font và các hình ảnh đồ hoạ.
1.2 Vai trò của các phần mềm máy tính ứng dụng trong việc thiết kế, trình
bày báo
1.2.1 Đối với nội dung tờ báo:
Thiết kế, trình bày là một phần trong các cơng việc của ban Thư ký tồ
soạn báo hay tạp chí. Đối với báo in hiện đại ngày nay, việc thiết kế, trình bày
khơng chỉ do hoạ sĩ đảm nhiệm mà còn do các nhà báo có kinh nghiệm, am hiểu
về mỹ thuật thực hiện, thậm chí với xu hướng báo chí hiện đại thì đây cũng
chính là cơng việc của mỗi phóng viên hiện nay.
Với các tờ báo, tạp chí hiện nay khơng có một tờ báo nào lại khơng sử
dụng máy tính và các phần mềm máy tính để thiết kế, trình bày. Có thể khẳng
định rằng, việc sử dụng các phần mềm máy tính để thiết kế, trình bày là một
cuộc cách mạng về kỹ thuật, cơng nghệ trong lĩnh vực báo chí. Nó làm giảm
thiểu thời gian giúp cho các tồ soạn nhanh chóng chuyển tải nội dung thơng tin
của mình đến với cơng chúng báo chí một cách hiệu quả.
Qua hoạt động thực tiễn trong lĩnh vực xuất bản, báo chí, các hoạ sỹ trình
bày đều cho rằng các phần mềm như QuarkXpress, Page Maker, Corel Draw,
Photoshop là những phần mềm cơ bản khơng thể thiếu. Phần lớn đối tượng sử
dụng các phần mềm này đều thừa nhận rằng họ sử dụng chúng bởi chúng có
nhiều tính năng, đáp ứng tốt u cầu thực tế và hiệu quả cho cơng việc. Còn các
lãnh đạo, phóng viên, biên tập viên, thư ký tồ soạn thì cho rằng các phần mềm
máy tính giúp cho nội dung tờ báo được thể hiện sinh động hơn, dễ thu hút cơng
chúng hơn, đặc biệt là hỗ trợ phóng viên thể hiện rõ ý đồ của sự kiện, vấn đề qua
từng con chữ, hình ảnh.
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
KILOBOOKS.CO
1.2.2 Đối với hình thức tờ báo:
Khả năng ứng dụng các phần mềm máy tính của các nhà báo nói chung,
đội ngũ làm cơng tác thiết kế, trình bày nói riêng có ảnh hưởng trực tiếp đến
khơng những chỉ việc tổ chức nội dung, trình bày báo mà còn làm tăng hiệu quả
mỹ thuật của tờ báo.
Đối với các tờ báo, thơng thường bao giờ cũng có những quy định rõ ràng
về vị trí, diện tích cho các loại bài vở, các loại nội dung thơng tin theo các
chun mục, chun trang. Việc giữ đúng vị trí các các chun trang chun
mục là một quy tắc nhất qn vì nó liên quan đến việc đánh giá tầm quan trọng,
ý nghĩa xã hội của nội dung thơng tin cũng như thói quen của độc giả khi tiếp
nhận tờ báo. Trong bất cứ trường hợp nào, u cầu bao qt đối với việc thiết
kế, trình bày báo, tạp chí làm cho thơng tin rõ ràng nhất, gây sự chú ý nhiều nhất
cho độc giả. Để đạt được u cầu chung ấy, mỗi tờ báo, tạp chí đều có phong
cách riêng thể hiện từ cách trình bày tên báo, phân trang, chọn kiểu chữ, khn
mẫu trang nhất cho đến việc sử dụng màu sắc, hình ảnh chụp hay hình ảnh đồ
hoạ
Ngày nay, việc chế bản và thiết kế, trình bày báo trên máy vi tính làm cho
cơng việc thuận tiện hơn nhiều và mang lại cho trang báo, tạp chí những dáng vẻ
mới mẻ sinh động và hấp dẫn. Hình thức các tờ báo in ngày càng đẹp hơn nhờ
việc đưa các phần mềm máy tính vào thiết kế, trình bày báo.
1.2.3 Tiết kiệm nguồn nhân lực trong xuất bản báo:
Trước đây, nếu bằng cách làm thủ cơng trong sắp chữ, mi trang và vẽ
maket những người thiết kế, trình bày báo phải tốn rất nhiều thời gian và cơng
sức thì ngày nay với nhiều tính năng linh hoạt của các phần mềm cùng các thiết
bị đi kèm đã thay thế được nhiều cơng đoạn xuất bản phẩm. Vì vậy, nếu ứng
dụng tốt các khả năng của phần mềm máy tính trong cơng tác này thì các tồ
soạn, nhà in sẽ tránh lãng phí nguồn nhân lực và tiền của


THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
KILOBOOKS.CO
1.3 Các phần mềm thơng dụng được ứng dụng trong thiết kế, trình bày báo
in
1.3.1 Các phần mềm dàn trang:
• Phần mềm QuarkXpress:
- Khái lược lịch sử phát triển:
Phiên bản đầu tiên của phần mềm Quark Xpress ra đời từ năm 1987 do
hãng phần mềm Quark (có trụ sở tại Denver – Colorado – Mỹ) tạo lập với mục
đích mang đến cho người dùng những tính năng linh hoạt trong việc thiết kế,
dàn trang cho các ấn phẩm như sách, báo, tờ gấp quảng cáo Đặc biệt với các
ấn phẩm báo chí, QuarkXpress đã thực sự trở thành cơng cụ đồng hành khơng
thể thiếu cho các hoạ sĩ thiết kế, biên tập viên và các nhà báo. Có khoảng 4 triệu
người sử dụng phần mềm QuarkXpress tại hơn 100 quốc gia trên thế giới [56].
Để kết hợp các hình vẽ véc tơ, các ảnh bitmap và văn bản trên những trang trình
bày lớn và dài, thì một chương trình dàn trang (layout) đã trở nên thật cần thiết.
Một trong các đại diện ưu tú của những chương trình dàn trang đó là
QuarkXpress. QuarkXpress tương thích với cả 2 loại hệ điều hành: hệ điều hành
Windows 95 trở lên trên các máy tính cá nhân(PC), Windows NT trên các máy
tính nối mạng LAN và hệ điều hành Mac OS trên máy Macintosh.
- ưu điểm:
QuarkXpress cơng bố một loạt các tính năng mới trong các phiên bản sau
của phần mềm. Hầu hết các đặc tính này được định nghĩa lại và làm cho tiện lợi,
dễ sử dụng hơn so với các phiên bản trước. Danh sách dưới đây nêu bật được
các đặc tính quan trọng nhất:
Các bảng (palette) và các cơng cụ (tool), các bảng động (floating palette)
chiếm ưu thế trong giao diện của QuarkXpress. Chúng ta có thể sắp xếp lại các
Tool palette cho phù hợp với thói quen làm việc của mình. Tool palette dạng
pop – out truy cập đến nhiều cơng cụ. Find/Change palette thực hiện các tác vụ
tìm kiếm và thay thế rất thân thiện với người sử dụng. Người sử dụng có thể sử
dụng phím phải chuột để truy cập các chức năng clipboard. Ngồi ra, chúng ta
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
KILOBOOKS.CO
có thể tuỳ chọn cách hoạt động của từng cơng cụ hay của một nhóm các cơng
cụ.
Cách xem document: Chúng ta có thể di chuyển các trang một cách nhanh
chóng, thơng qua việc sử dụng các biểu tượng trang đặt tại góc dưới của mỗi cửa
sổ document.
Hướng trang: Hướng trang dọc hay ngang có thể thể được thiết lập tự
động thay vì phải tráo đổi giữa các số đo chiều rộng và chiều cao một cách thủ
cơng.
Các cơng cụ vẽ: Có lẽ thay đổi đáng chú ý nhất trong QuarkXpress đối
với người dùng là kỹ thuật Bézier và các cơng cụ vẽ khác tương đối hồn hảo.
Chúng ta có thể tạo ra bất cứ dạng Bézier nào, kể cả các văn bản, hộp hình ảnh,
các đường và các đường dẫn văn bản. Các đối tượng Bézier có thể tạo ra và
chỉnh sửa tuỳ ý bằng cách thay đổi các tính chất của từng điểm nối, hay phân
đoạn. Sáu lệnh hợp nhất đối tượng mới cho phép bạn định dạng lại các đối tượng
vẽ, bao gồm: Intersection, Union, Difference, Reverse Difference, Exclusive Or
và Combine.
Người sử dụng có thể tự động tạo ra hộp hình ảnh có dạng một chuỗi các
ký tự văn bản. Bất cứ đối tượng nào cũng có thể được biến đổi thành các đường
thẳng hay đường cong Bézier và chỉnh sửa được. Measurements palette cho
phép chúng ta dễ dàng thay đổi các điểm trên đường Bézier.
Điều khiển nhóm: Chúng ta có thể định dạng cỡ lại một nhóm các đối
tượng với các tuỳ chọn khác nhau, để co dãn các nội dung của nhóm và các phần
tử trang có thể vắt ngang qua đường nối giữa các trang kế cận.
Khung, đường nét và màu tơ: QuarkXpress cho phép chúng ta tạo ra các
kiểu đường dash and stripe (đường viền đơi) để sử dụng cho các đường thẳng
(kể cả đường Bézier) và các khung. Đặc tính này cũng cho phép thêm màu và
mức độ thể hiện màu cho khe hở giữa hai nét của đường viền đơi.
Các đặc tính cho document dài: Các đặc tính mới để làm việc với các
document dài cũng được thêm vào trong phiên bản mới này. Quark Xpress
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
KILOBOOKS.CO
cho phép một document có thể đạt đến dung lượng 2000 Mb. Đặc tính Index
mới cho phép người sử dụng có thêm các từ cho các chỉ mục nhiều cấp, thêm
các mục nhập chỉ mục, tạo ra các tham khảo chéo trong document và tạo ra chỉ
mục được định dạng đầy đủ. Đặc tính List mới cho phép ta có thể tạo ra các nội
dung của các bảng được định dạng và các style sheet một cách tự động; nó cũng
cho phép ta sắp xếp hay cập nhật các danh sách và các chỉ mục. Tính chất Book
mới cho phép người sử dụng tạo các Bookfile để quản lý nhiều QuarkXpress
document trên đĩa cục bộ và trên mạng.
Bao phủ văn bản (wraptext): Văn bản có thể tự động chạy theo các đường
viền ở các vùng trắng của hình ảnh, các alpha channel, các đường cắt, hay
đường bao. Đường viền bao phủ văn bản có thể được chỉnh sửa bằng đường
Bézier.
Các đường cắt (clipping path): Người sử dụng có thể tạo ra các đường cắt
mới mà khơng cần phải rời QuarkXpress. Các đường cắt có thể tạo ra, dựa theo
những vùng trắng, các alpha channel hay các đường bao. Chúng ta có thể sửa
đổi hay đảo ngược các đường cắt bằng các cơng cụ Bézier.
Màu: Chúng ta có thể tạo ra nhiều màu bằng cách thay đổi chỉ số phần
trăm thể hiện của 4 mực kết hợp (Process Colors) bao gồm Cyan, Magenta,
Yellow, Black (CMYK), hoặc màu đơn riêng biệt (Splot Color).
Sử dụng các cơng cụ vẽ: Đối với các cơng cụ vẽ trong QuarkXpress, nếu
muốn thiết kế các đối tượng phức tạp, chúng ta sẽ khơng nhất thiết phải trực tiếp
vẽ ra chúng. Thay vào đó, chúng ta sẽ chỉ vẽ ra các đường cong Bézier, chúng ta
có thể tạo ra vơ số những hình dạng khác nhau của các đối tượng vector, tương
tự như những phần mềm đồ hoạ chun nghiệp. Cơng cụ Bézier cho phép tạo
được các hộp hoặc các đường, với mọi kiểu dáng, màu sắc và biến thể khác
nhau. Khơng những vậy, chúng ta có thể liên kết các kiểu dáng này để sử dụng
chúng như những thành phần thiết kế, những đường dẫn văn bản (text path) và
các đường cắt (clipping path).
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN

Xem chi tiết: 209468