Chuyên dề thực tập tốt nghiệp
CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ NGHIÊN CỨU THỊ TRƯỜNG
QUỐC TẾ
I. Lý luận chung về nghiên cứu thị trường quốc tế
1.Các khái niệm
Thị trường :
Theo trường phái cổ điển thì :” thị trường là nơi diễn ra mua bán hàng hóa “.
Theo trường phái này thì thị trường là nơi có đầy đủ không gian và thời gian, dung
lượng cụ thể, xong nó chỉ phù hợp với thời kỳ sản xuất chưa phát triển các hình thức
mua bán trao đổi còn đơn giản. Khi nền kinh tế thị trường, nền kinh tế hàng hoá phát
triển lên trình độ cao thì các hình thức mua bán trao đổi trở lên phức tạp hơn thì khái
niệm này không còn phù hợp nữa.
Theo khái niệm hiện đại :”thị trường là một quá trình mà trong đó người mua
và người bán một thứ hàng hóa tác động qua lại với nhau để xác định giá cả và số
lượng hàng hóa “. Theo khái niệm này thì thị trường là tổng thể các quan hệ lưu
thông hàng hóa, lưu thông tiền tệ, các giao dịch mua bán và các dịch vụ. Khái niệm
này đã lột tả được bản chất của thị trường trong thời kỳ phát triển này, song nó chỉ
mới đứng trên khía cạnh của nhà phân tích kinh tế nói về thị trường chưa giúp cho
doanh nghiệp xác định được mục tiêu chính của mình.
Theo quan điểm của các nhà marketing “ thị trường bao gồm các cá nhaanhay
tổ chức, thích thú và mong muốn mua một sản phẩm cụ thể nào đó để nhận được
chính những lợi ích thỏa mãn một nhu cầu, ước muốn cụ thể và có khả năng ( tài
chính và thời gian) để tham gia vào việc trao đổi này”. Nhà marrketing thường xem
những người bán tạo thành ngành kinh doanh và những người mua tạo thành thị
trường. Sự khác nhau về khái niệm thị trường giữa nhà kinh tế và nhà marketing là do
cách tiếp cận để phân tích thị trường. Nhà kinh tế đứng ở vị trí bên ngoài thị trường
để phân tích thị trường, vì thế họ nhìn thị trường bao gồm người bán và người mua.
Phạm Thị Thu Hương Kinh doanh quốc tế 46B
5
Chuyên dề thực tập tốt nghiệp
Đối với nhà marketing thi họ đứng ở vị trí người bán ( họ là một trong những người
bán) để nhìn thị trường, nên thị trường là tập hợp người mua.
Nghiên cứu thị trường quốc tế:
Nghiên cứu thị trường được định nghĩa như là các hoạt nhằm nắm bắt các nhu
cầu thị trường để xác lập các biện pháp thoả mãn tối đa các nhu cầu đó, qua đó mang
lại lợi nhuận tối đa cho doanh nghiệp. Và như vậy nghiên cứu thị trường quốc tế thực
chất chỉ là sự tận dụng những nguyên lý, nguyên tắc, các phương pháp và kỹ thuật
tiến hành của nghiên cứu thị trường trong điều kiện của thị trường nước ngoài
Sự khác biệt của nghiên cứu thị trường quốc tế và nghiên cứu thị trường nói
chung chỉ ở chỗ là hàng hoá và dịch vụ được tiêu thụ không phải trên thị trường nội
địa mà là trên thị trường nước ngoài.
Nội dung của nghiên cứu thị trường quốc tế:
- Phân tích và dự báo thị trường trên cơ sở phân tích nhu cầu khách hàng, tình
hình cạnh tranh, các trung gian phân phối, phân tích môi trường chính trị, kinh tế,
công nghệ, văn hoá xã hội
- Làm thích ứnh chính sách kinh doanh của doanh nghiệp với nhu cầu và điều
kiện thị trường và ở một chừng mực nào đó tác động đến nhu cầu thị trường thông
qua chính sách sản phẩm, giá cả, phân phối và giao tiếp, khuyếch trương.
Theo định nghĩa của hiệp hội Marketing Hoa Kỳ định nghĩa nghiên cứu thị
trường là “ chức năng liên kết giữa nhà sản xuất với người tiêu dùng , khách hàng và
cộng đồng thông qua thông tin”. Thông tin được sử dụng để :
- Nhận dạng, xác định các cơ hội và vấn đề marketing
- Thiết lập, điều chỉnh và đánh giá các hoạt động marketing
- Theo dõi việc thực hiện marketing và phát triển sự nhận thức về marketing là
một quá trình.
Phạm Thị Thu Hương Kinh doanh quốc tế 46B
6
Chuyên dề thực tập tốt nghiệp
Trong nghiên cứu ứng dụng của marketing ( nghiên cứu để ra quyết định
marrketing ) khái niệm nghiên cứu thị trường và nghiên cứu marrketing có nghĩa như
nhau. Khái niệm nghiên cứu thị trường được sử dụng phổ biến hơn trong thị trường
và khái niệm nghiên cứu marketing được sử dụng rộng trong các trường đại học
2. Tầm quan trọng của nghiên cứu thị trường
Nghiên cứu thị trường có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. nó sẽ đánh giá quy mô
tiềm năng thị trường. Và là cơ sở để lựa chọn thị trường và đoạn thị trường quốc tế
Nghiên cứu thị trường giúp các công ty xác lập chính sáchmarketing thích ứng
với từng thị trường và môi trường riêng biệt
Nghiên cứu thị trường giúp các công ty giảm bớt rủi ro, tránh những sai lầm,
xác định các cơ hội quốc tế
Nghiên cứu thị trường là một hoạt động rất quan trọng bởi nó có liên quan tới
mọi hoạt động marketing như phân khúc thị trường hay định đoạt sản phẩm, giá cả
phân phối trên thị trường của từng sản phẩm
3. Phương pháp nghiên cứu thị trường
Các phương pháp nghiên cứu thị trường sau:
a. Dựa vào nguồn dữ liệu ( thứ cấp hay sơ cấp)
- Nghiên cứu tại bàn các nghiên cứu mà dữ liệu cần thu thập cho nghiên cứu là
dữ liệu thứ cấp. Dữ liệu này được thu thập và xử lý cho mục đích nào đấy. Nhà
nghiên cứu thị trường sử dụng lại chúng để phục vụ cho việc nghiên cứu của mình.
Ví dụ như để biết tốc độ tăng trưởng của các nước trong khu vực đông nam á trong
những năm 2005 – 2006 thì ta có thể tìm hiểu thông qua các báo cáo tăng trưởng của
các nước trên mạng internet, tài liệu của các tạp chí chuyên ngành
- Nghiên cứu tại hiện trường là các nghiên cứu khi dữ liệu cần thu thập cho
nghiên cứu là các dữ liệu sơ cấp. Dữ liêụ sơ cấp do nhà nghiên cứu thu thập trực tiếp
từ nguồn để phục vụ cho mục đích nghiên cứu của mình. Ví dụ như để tìm hiểu thái
độ của người tiêu dùng đối với các đoạn quảng cáo của công ty, hay mức độ nhận
Phạm Thị Thu Hương Kinh doanh quốc tế 46B
7
Chuyên dề thực tập tốt nghiệp
biết nhãn hiệu của người tiêu dùng thì các nhà nghiên cứu có thể trực tiếp thảo luận
hoặc phỏng vấn họ để thu thập dữ liệu.
b. Dựa vào đặc điểm của dữ liệu (định tính hay định lượng)
- Nghiên cứu định tính là các nghiên cứu trong đó dữ liệu cần thu thập ở dạng
định tính. Dữ liệu định tính là các dữ liệu chính nó không thể đo lường bằng số
lượng. Dữ liệu định tính là các dữ liệu trả lời cho câu hỏi : thế nào ? cái gì ? tại sao ?
Ví dụ như khi chúng ta cần biết thái độ của người của người tiêu dùng đối với một
nhãn hiệu nào đó và chúng ta hỏi thông qua câu hỏi và trả lời có dạng : vì sao anh/
chị lại thích sử dụng nhãn hiệu đó ?
- Nghiên cứu định lượng là các nghiên cứu trong đó dữ liệu cần thu thập ở dạng
định lượng. Các dữ liệu định lượng là các dữ liệu cho phép chúng ta đo lường chúng
bằng số lượng. Dữ liệu định lượng là dữ liệu trả lời cho câu hỏi : bao nhiêu ? Ví dụ
như khi muốn hỏi người tiêu dùng lượng tiêu thụ lượng trung bình trong một tháng
bao nhiêu cân xà phòng, chúng ta có thể hỏi : trung bình một tháng gia đình anh / chị
tiêu thu hết bao nhiêu kg xà phòng ?
c. Dựa vaò mức độ tìm hiểu thị trường ( khám phá, mô tả, hay nhân quả)
-Nghiên cứu khám phá là bước đầu tiên trong nghiên cứu. Mục đích của nghiên
cứu khám phá là để tìm hiểu sơ bộ vấn đề cần nghiên cứu cũng như khẳng định lại
các vấn đề nghiên cứu. Trong nghiên cứu ứng dụng, nghiên cứu khám phá là công cụ
hữu hiệu cho việc thiết lập các giả thiết nghiên cứu. Nghiên cứu khám thường được
thực hiện bằng phương pháp nghiên cứu tại bàn, nghiên cứu kinh nghiệm và các kỹ
thuật trong nghiên cứu định tính như thảo luận nhóm, thảo luận tay đôi .
- Nghiên cứu mô tả là dạng nghiên cứu phổ biến nhất trong các dạng nghiên
cứu. Nghiên cứu mô tả được dùng để mô tả thị trường.Ví dụ như mô tả đặc tính của
người tiêu dùng, thói quen tiêu dùng của họ và thái độ của họ đối với các thành phần
marketing và đối thủ cạnh tranh Nghiên cứu mô tả thường được thực hiện thường
thông qua các kỹ thuật nghiên cứu định lượng.
Phạm Thị Thu Hương Kinh doanh quốc tế 46B
8
Chuyên dề thực tập tốt nghiệp
- Nghiên cứu nhân quả là các nghiên cứu nhằm mục đích tìm mối quan hệ nhân
quả giữa các biến thị trường. Ví dụ như là chúng ta tìm hiểu mối quan hệ giữa quảng
cáo và mức độ nhận biết thương hiệu đó của người tiêu dùng. Nghiên cứu nhân quả
thường được thực hiện thông qua các kỹ thuật thực nghiệm.
d. Dựa vào mức độ thường xuyên
- Nghiên cứu đột xuất là các nghiên cứu thực hiện để giải quyết vấn đề
marketing mà công ty đang vướng phải. Khi một công ty gặp khó khăn một vấn đề
marketing (có thể là một cơ hội hoặc là một thách thức ) nào đó đòi hỏi sự cần thiết
của một nghiên cứu thì nghiên cứu được thực hiện và không biết lúc nào thì thực
hiện lại nó. Kết quả của các nghiên cứu đột xuất là sản phẩm riêng của từng công ty.
- Nghiên cứu liên tục là nghiên cứu được thực hiện liên tục nhằm theo dõi thị
trường. Các nghiên cứu này thường được thực hiện sẵn để bán cho khách hàng. Dữ
liệu thu thập ở dạng này thường được gọi là dữ liệu tổ hợp. Thông tin tổ hợp phục vụ
cho nhiều khách hàng nên các nghiên cứu này cũng ở dạng nghiên cứu cho nhiều
khách hàng. Ví dụ như theo dõi doanh thu, số lượng hàng bán của các cửa hàng bán
lẻ
- Nghiên cứu kết hợp là các nghiên cứu thực hiện cho nhiêug khách hàng khác
nhau và mỗi khách hàng cần những loại thông tin khác nhau phục vụ cho mục tiêu
riêng của mình. Nhà nghiên cứu kết hợp các nhu cầu nghiên cứu của từng khách hàng
(công ty cần nghiên cứu ) để thực hiện trong cùng một dự án. Các dự án kết hợp
thường được thực hiện định kỳ 3 tháng, 6 tháng
4. Quy trình nghiên cứu thị trường
Nghiên cứu thị trường chia làm 3 giai đoạn chính là : thiết lập mục tiêu nghiên
cứu, thiết kế nghiên cứu và thực hiện nghiên cứu,
Phạm Thị Thu Hương Kinh doanh quốc tế 46B
9
Chuyên dề thực tập tốt nghiệp
a. Thiết lập mục tiêu nghiên cứu
Điều đầu tiên trong quá trình nghiên cứu thị trường là phải thiết lập mục tiêu
nghiên cứu. Xác định vấn đề cần nghiên cứu là bước quan trọng nhất trong quá trình
nghiên cứu thị trường. Nếu nhà nghiên cứu chưa xác định rõ ràng, cụ thể được vấn đề
nghiên cứu thì các công việc tiếp theo sẽ không còn ý nghĩa.
Thực tế thì các nhà nghiên cứu và quản trị marketing thường không quan tâm
đúng mức đến khâu này vì vậy nên chúng ta thường nhầm lẫn giữa vấn đề thực và
triệu chứng của nó. Các dự án nghiên cứu khám phá sẽ giúp các nhà nghiên cứu xác
định đúng đắn vấn đề nghiên cứu.
b. Thiết kế nghiên cứu
Thiết kế nghiên cứu là quá trình hoạch định dự án nghiên cứu khi thiết kế
nghiên cứu phải trả lời được 2 câu hỏi sau:
- Tại sao phải thực hiện nghiên cứu và nên thực hiện nghiên cứu gì ?
- Giá trị nghiên cứu đó có xứng đáng với chi phí phải bỏ ra hay không ?
Để trả lời 2 câu hỏi trên nhà nghiên cứu phải có một thiết kế nghiên cứu thích
hợp vì không bao giờ có một thiết kế nghiên cứu hoàn hảo cho tất cả các dự án
nghiên cứu. Bản thiết kế nghiên cứu là cơ sở giúp nhà quản trị trả lời hai câu hỏi trên
một cách rõ ràng và đầy đủ nhất.
Thiết kế nghiên cứu là quá trình hoạch định dự án nghiên cứu. Hay nói cách
khác thiết kế là một chiến lược để đạt được mục tiêu nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu
liên quan đến hai bước công việc. Đó là nhà nghiên cứu phải xác định một cách cụ
thể cái gì mình muốn đạt được. Và nhà nghiên cứu phải xác định phương cách tối ưu
để đạt được nó. Một khi mục tiêu nghiên cứu đã được xác định, thì kế hoạch nghiên
cứu sẽ được xây dựng và sau đó là chương trình thực hiện cụ thể.
Thiết kế nghiên cứu liên quan đến nhiều vấn đề liên quan mật thiết với nhau.
Với dựa vào thông tin cần thiết, nhà nghiên cứu xác định dạng nghiên cứu như khám
phá, mô tả hay nhân quả, định tính hay định lượng, dạng nghiên cứu một lần hay liên
Phạm Thị Thu Hương Kinh doanh quốc tế 46B
10
Chuyên dề thực tập tốt nghiệp
tục Tuỳ theo dạng nghiên cứu, nhà nghiên cứu sẽ xác định cụ thể về nguồn dữ liệu,
công cụ thu thập dữ liệu, thiết kế theo mẫu, cách thức thu thập, xử lý dữ liệu, hình
thức báo cáo
Sản phẩm của khâu thiết kế nghiên cứu là một kế hoạch nghiên cứu trong đó
xác định đầy đủ và chi tiết các nội dung như làm gì, ai thực hiện, khi nào thực hiện ,
tại đâu, kiểm soát như thế nào, chi phí thực hiện.
c. Thực hiện nghiên cứu
Sau khi thiết kế nghiên cứu nhà nghiên cứu có một kế hoạch nghiên cứu cụ thể
thì khâu tiếp theo sẽ tiến hành thực hiện nghiên cứu. Khi nguồn dữ liệu là thứ cấp thì
việc tổ chức thu thập thường đơn giản và nhanh chóng hơn so với nguồn sơ cấp nếu
chúng hiện diện.Tuy nhiên như chúng ta đã biết không phải là lúc nào nguồn dữ liệu
cũng là thứ cấp và phù hợp với mục đích nghiên cứu cũng như tính cập nhật. Vì vậy,
các nhà nghiên cứu thị trường bao giờ thường thu thập dữ liệu sơ cấp.
Một khi dữ liệu đã được thu thập thì dữ liệu này sẽ được hiệu chỉnh , mã hoá,
và nhập vào chương trình máy tính thích hợp để thực hiện tóm tắt, phân tích và tìm ý
nghĩa của nó.
Trong quá trình thiết kế nghiên cứu, nhà nghiên cứu đã xác định rõ phương
pháp phân tích dữ liệu cũng như dự đoán dạng thức của kết quả nghiên cứu.
Bước cuối cùng của dự án nghiên cứu là viết báo cáo và trình bày kết quả
nghiên cứu. Khâu viết báo cáo và trình bày kết quả của nghiên cứu cũng không kém
phần quan trọng trong quy trình nghiên cứu thị trường. Nếu kết quả nghiên cứu
không được trình bày đầy đủ rõ ràng và dễ hiểu thì nhà quản trị marketing không thể
sử dụng nó một cách có hiệu quả được.
Nội dung của một báo cáo kết quả nghiên cứu thị trường thường có nhiều hình
thức khác nhau. Một cách tổng quát nhất một báo cáo bao gồm các phần chính sau:
- Tóm tắt cho nhà quản trị
- Giới thiệu cơ sở, mục đích nghiên cứu.
Phạm Thị Thu Hương Kinh doanh quốc tế 46B
11
Chuyên dề thực tập tốt nghiệp
- Phương pháp nghiên cứu.
- Kết quả nghiên cứu và ý nghĩa của chúng.
- Các hạn chế
- Kết luận và kiến nghị
- Phụ lục và tài liệu tham khảo nếu cần
5. Các nguồn dữ liệu trong phân tích thị trường
a. Nguồn dữ liệu thứ cấp
Nguồn dữ liệu thứ cấp là nguồn dữ liệu đã được thu thập và xử lý với mục đích
nào đó, nhà nghiên cứu thị trường dử dụng lại cho việc nghiên cứu của mình.và đữ
liệu thứ cấp chia làm 2 phần :
+ Dữ liệu bên trong bao gồm : các báo cáo của bộ phận chức năng
trong công ty như báo cáo về chi phí, doanh thu, hoạt động phân phối
+ Dữ liệu bên ngoài bao gồm 2 nguồn chính : thư viện và tổ hợp.
Nguồn thư viện bao gồm các dữ liệu đã được xuất bản như trong sách báo, tạp chí,
đặc san, các báo cáo nghiên cứu, niên giám thống kê Nguồn tổ hợp bao gồm các dữ
liệu tổ hợp do công ty nghiên cứu thị trường thực hiện sẵn để bán cho khách hàng
chứ không được xuất bản. Ở những nước có ngành nghiên cứu thị trường phát triển,
các thông tin tổ hợp rất phong phú và đa dạng như thông tin về người tiêu dùng, bán
buôn, bán lẻ, thông tin về các kênh truyền thông đại chúng
b. Nguồn dữ liệu sơ cấp
Dữ liệu sơ cấp là dữ liệu mà nhà nghiên cứu thị trường thu thập trực tiếp tại
nguồn dữ liệu và xử lý nó để phục vụ cho việc nghiên cứu của mình. Dữ liệu sơ cấp
được thu thập bằng nhiều phương pháp khác nhau, các kỹ thuật chính để thu thập dữ
liệu sơ cấp bao gồm:
+Quan sát: là phương pháp thu thập dữ liệu trong đó nhà nghiên cứu
dùng mắt để quan sát đối tượng nghiên cứu. ví dụ quan sát cách bố trí, bày đặt của
Phạm Thị Thu Hương Kinh doanh quốc tế 46B
12
Chuyên dề thực tập tốt nghiệp
một sản phẩm trong một cửa hàng, quan sát thói quen tiêu dùng của một số người
tiêu dùng
+ Thảo luận: bao gồm 2 hình thức : một là thảo luận tay đôi giữa nhà
nghiên cứu với đối tượng cần thu thập dữ liệu về chủ đề nghiên cứu. Thảo luận nhóm
trong đó một nhóm đối tượng cần thu thập dữ liệu thảo luận với nhau theo một chủ
đề nghiên cứu nào đó thông qua sự điều khiển chương trình của nhà nghiên cứu.
Thảo luận nhóm và thảo luận tay đôi là 2 phương pháp chính để thu thậpdữ liệu định
tính. Thảo luận nhóm thường được dùng trong nghiên cứu thị trường sản phẩm tiêu
dùng và thảo luận tay đôi thường được dùng trong thị trường sản phẩm công nghiệp.
+ Phỏng vấn : là phương pháp thu thập dữ liệu trong đó nhà nghiên cứu
phỏng vấn đối tượng nghiên cứu để thu thập dữ liệu. Có nhiều hình thức phỏng vấn.
phỏng vấn trực tiếp, phỏng vấn viên có thể đến tại nhà để phỏng vấn hoặc mời họ
đến một trung tâm phỏng vấn để phỏng vấn . Hoặc là phỏng vần qua điện thoại. Hoặc
có thể phỏng vấn là gửi thư và phỏng vấn thông qua mạng internet. phỏng vấn là
phương pháp chính để thu thập dữ liệu định lượng.
Với hai loại dữ liệu trên thì dữ liệu sơ cấp được thu thập trực tiếp tại nguồn
nhằm giải quyết vấn đề nghiên cứu cho nên về nguyên tắc thì chúng luôn luôn phù
hợp với mục tiêu nghiên cứu và có độ tin cậy cao. Hơn nữa, tính hiện hữu và cập
nhật của dữ liệu cũng cao hơn. Nhưng để thu thập dữ liệu sơ cấp tốn kém nhiều thời
gian và chi phí, cho nên tốc độ thu thập chậm và tính kinh tế thấp. Trong các nguồn
dữ liệu thứ cấp, nguồn dữ liệu tổ hợp là nguồn có những đặc tính trên gần với dữ liệu
sơ cấp nhất.
II. Nội dung nghiên cứu thị trường xuất nhập khẩu
1. Khái niệm nghiên cứu thị trường xuất khẩu
Nghiên cứu thị trường xuất khẩu là một loạt các thủ tục và kỹ thuật được đưa ra
để giúp các nhà xuất khẩu có nhiều thông tin hơn và do đó có những quyết định
marketing tốt hơn. Vì đây là một quá trình tìm kiếm khách quan và có hệ thống cùng
Phạm Thị Thu Hương Kinh doanh quốc tế 46B
13
Chuyên dề thực tập tốt nghiệp
sự phân tích thông tin cần thiết để giải quyết vấn đề marketing, nên nghiên cứu thị
trường đang ngày càng trở nên được công nhận là một sự trợ giúp không thể thay thế
đối với các hãng marketing, nhất là các hãng marrketing thị trường. Những nhân tố
của nghiên cứu thành công là : lên kế hoạch cẩn thận, phân chia nhiệm vụ nghiên cứu
thành những phần việc có thể đảm đương và xử lý chúng một cách logic với sự chú ý
đúng mức đến từng chi tiết.
Nghiên cứu thị trường xuất khẩu là một bộ phận của nghiên cứu thị trường nói
chung. Và nghiên cứu thị trường bao gồm nghiên cứu thị trường trong nước và
nghiên cứu thị trường thị trường nước ngoài. Nghiên cứu thị trường nước ngoài phải
tiến hành rất nhiều các hoạt động và phức tạp hơn nhiều so với việc nghiên cứu thị
trường trong nước do môi trường chính trị, pháp luật và văn hoá của các nước khác
nhau. Đặc biệt việc nghiên cứu thị trường xuất khẩu còn phải nghiên cứu tìm hiểu kỹ
các quy định của nước mình định xuất khẩu đối với mặt hàng kinh doanh của mình,
các thủ tục hải quan thông quan hàng hoá
2. Các yếu tố của thị trường xuất khẩu
Đối với các doanh nghiệp thì việc xác định các yếu tố của thị trường cũng rất
cần thiết. Điều đó giúp cho các doanh nghiệp hiểu hơn về mối quan hệ tương tác
giữa các yếu tố đó và đưa ra các chiến lược kinh doanh phù hợp.
Các yếu tố của thị trường bao gồm cung, cầu và giá cả thị trường
Tổng hợp nhu cầu của khách hàng tạo nên cầu của hàng hoá. Đối với các doanh
nghiệp thì nhu cầu đó đòi hỏi phải cụ thể hơn đó là các nhu cầu có khả năng thanh
toán cao và đặc biệt là các nhu cầu về mặt hàng của doanh nghiệp đã, sẽ và có khả
năng kinh doanh. Đối với thị trường nước ngoài thì nhu cầu có khả năng thanh toán
là khác nhau giữa những nước phát triển khác nhau. Đối với các nước phát triển thì
thu nhập của người dân rất cao, mạng lưới phân phối khá hoàn chỉnh do vậy đối với
hàng hoá thông thường, nhất là nhu cầu yếu phẩm thì nhu cầu và nhu cầu có khả năng
thanh toán là tương đương nhau. Nhưng đối với các nước kém phát triển thì hai loại
Phạm Thị Thu Hương Kinh doanh quốc tế 46B
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét